صنعت دام و طیور و آبزیان
بررسی وضعیت نوغانداری در ایران


بخش اول:

نوغانداری در ایران سابقه‌ای به وسعت فرهنگ ایرانی دارد. اگر رد ابریشم را در ادبیات فارسی دنبال کنیم، بسامد و تواتر اصطلاحات و کلمات مربوط به ابریشم، صنعت ابریشم بافی و نوغانداری، نشان می‌دهد که ایرانیان نه تنها به خوبی با نوغانداری آشنایی داشته‌اند، بلکه محصولات بسیار باکیفیتی هم تولید می‌کردند که از نظر زیبایی و ظرافت، شهرت جهانی داشت، تا جایی‌ که در ادبیات فارسی زیبارویان را به پارچه‌های ابریشمی مانند «پرند» و «دیبا» تشبیه می‌کردند. این پارچه‌های ابریشمی زینت بخش دربار پادشاهان در تمام دنیا بوده است.
اما به نظر می‌رسد امروزه ایران از جایگاه گذشته خود در صنعت ابریشم مقداری فاصله گرفته است.

برای بررسی وضعیت نوغانداری در کشور مصاحبه نسبتاً مفصلی با آقای مهندس عدیل سروی، رئیس مرکز توسعه نوغانداری کشور انجام داده‌ایم که به علت طولانی بودن آن را در دو شماره تقدیم می‌کنیم:

مقداری در مورد سوابق نوغانداری در ایران توضیح دهید؟
نوغانداری، یکی از مشاغل جانبی و مکمل در کنار سایر مشاغل کشاورزی و روستایی است که ریشه در فرهنگ ایران باستان دارد و به عنوان یک میراث کهن فرهنگی و اقتصادی شناخته می‌شود. فعالیت نوغانداری در دوره‌های ساسانیان و صفویان از شکوفایی برخوردار بوده که در این دوره‌ها میزان تولید سالیانه ابریشم خام ایران را تا 3000 تن گزارش کرده‌اند.
ميزان پرورش تخم نوغان تا پيش از انقلاب اسلامي ايران حدود 100 هزار جعبه بود كه عمدتا ً از كشورهايي مانند ژاپن، چين و‌ كره‌جنوبي وارد ميشد. با پيروزي انقلاب اسلامي اهميت رفاه و بهبود زندگي كشاورزان، بيشتر مورد توجه قرارگرفت و يكي از موارد موفق در زمينه ايجاد رفاه نسبي و بهبود وضع زندگي كشاورزان، ‌نوغانداري و فعاليت‌هاي جانبي آن تشخيص داده شد. لذا، به منظور احياء و بازسازي نوغانداري و صنايع ابريشم كشور، با مصوبه شورای انقلاب در سال 1359 بخشهايی از شركت‌هاي «پيله‌ور»، «ابريشم گيلان» و «مجتمع صنعتي توليد ابريشم» ادغام و شركت سهامي پرورش كرم ابريشم ايران تشكيل شد.
مرکز توسعه نوغانداری کشور در سال 1393 مطابق مصوبه هیأت محترم وزیران به عنوان واحد متولی نوغانداری کشور برای اعمال وظایف حاکمیتی و حمایتی و هدایتی در ساختار وزارت جهاد کشاورزی تشکیل گردید.

پتانسیل‌ها و مزیت‌های نوغانداری در ایران را چگونه می‌دانید؟
مزیت‌های فراوانی برای نوغانداری در کشور ما وجود دارد که به طور خلاصه می‌توان این موارد را ذکر نمود:
• شرایط اقلیمی مناسب و مستعد پرورش کرم ابریشم؛
• امكان پرورش كرم ابریشم 2 تا 3 نوبت در سال (در مناطق معتدل)؛
• کوتاه بودن دوره پرورش(45 روز)؛
• سرمایه‌گذاری كم و بازگشت سریع‎ سرمایه درمقایسه با سایرفعالیت‌های تولیدی کشاورزی؛
• ایجاد مشاغل خانگی و کسب درآمد؛
• نقش‎آفرینی در اقتصاد مقاومتی؛
• ایجاد جاذبه‌های گردشگری؛
• تولید و رونق صنایع دستی؛
• کاشت نهال توت در اراضی شیب‌دار و جلوگیری از فرسایش خاک در كنار انهار، آبراه‌ها، مسیل‌ها، حاشیه روستاها، اطراف مزارع به صورت تك درخت یا مجتمع و تحت شرایط مختلف آب و خاك؛
• و انطباق فعالیت نوغانداری با مبانی محیط زیست.

چه اقدامات اساسی برای توسعه نوغانداری و رسیدن به این اهداف صورت گرفته است؟
اقدامات و فعالیت‌های متفاوتی در این زمینه انجام گرفته که اهم آنها به طور خلاصه عبارتند از:
1- استفاده از ظرفیت‌های موجود نوغانداری کشور و بهره‌برداری بهینه از قریب 14هزار و 700 هکتار توتستان‌ برای توسعه پرورش کرم ابریشم و افزایش 80 درصدی توزیع تخم نوغان طی دو سال گذشته که بالاترین مقدار در 12 سال گذشته با توزیع 46هزار و 500 جعبه تخم نوغان است.
2- فراگیر نمودن نوغانداری در کشور به منظور استفاد حداکثری از ظرفیت استانهای مستعد و افزایش فعالیت نوغانداری از 22 استان به 31 استان؛
3- افزایش تولید پیله‌تر ابریشم از 980 تن به یک‌هزار و 650 تن طی دو سال اخیر؛
4- افزایش ضریب خوداتکایی صنعت فرش و منسوجات ابریشمی از 28 درصد به 48 درصد طی دو سال اخیر؛
5- افزایش پرورش پاییزه کرم ابریشم (دو بار پرورش در سال)
در 10 استان کشور بعد از 23 سال وقفه به منظور اقتصادی نمودن صنعت نوغانداری؛
6- ایجاد شبکه مراقبت فعال کنترل بیماری‌های کرم ابریشم با هماهنگی سازمان دامپزشکی کشور (برای اولین بار)؛
7- دخالت سازمان تعاون روستایی در خرید توافقی پیله‌تر ابریشم در سال گذشته در استانهای گلستان و گیلان و در سال جاری در 5 استان با ابلاغ مقام عالی وزارت؛
8- استفاده از ظرفیت‌های مشترک کمیته امداد امام خمینی(ره) در قالب تفاهمنامه همکاری مشترک برای توسعه نوغانداری در 7 استان کشور؛
9- استفاده از ظرفیت‌های مشترک دفتر آموزش امور زنان روستایی و عشایری برای توسعه نوغانداری در 12 استان کشور؛
10- اجرای طرح توسعه نوغانداری در 11 استان کشور به عنوان یکی از طرحهای محوری حوزه کشاورزی در اقتصاد مقاومتی؛
11- افزایش دو برابری حمایت دولت در بیمه پرورش کرم ابریشم نسبت به سال گذشته؛
12- توزیع تخم نوغان یارانه‌ای به قیمت هر جعبه 75هزار ريال
در سراسر کشور (به قیمت 20 سال قبل) برای حمایت از نوغانداران؛
13- و توزیع نهال توت اصلاح شده برای توسعه نوغانداری به میزان 187 هزار اصله در 17 استان کشور.

آمار توزیع تخم نوغان و پرورش کرم ابریشم در کشور به چه صورت است؟
نمودارهایی که مشاهده می‌کنید به طور جامع‌تری به این سئوال شما پاسخ خواهد داد:

الف- تخم نوغان توزیع شده کشور طی (سالهای 1388-1399) و رکورد توزیع تخم نوغان در طی 12 سال گذشته


ب- میزان تولید پیله تر(تن) در کشور طی (سالهای 1388-1399) و افزایش خوداتکایی صنعت فرش و منسوجات ابریشمی به تولید داخلی از 28درصد به 48درصد در سال‌های اخیر

 


ج- تولید نهال توت طی 12 سال گذشته درکشور(جهش 6 برابری نسبت به سال گذشته)

د- تعداد خانوار نوغاندارکشور طی (سالهای 1388-1399)

اهداف و چشم اندازهای آینده نوغانداری در ایران را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
با توجه به افزایش توزیع تخم نوغان در سال 1397 از ۲۵ هزار و ۷۱۰ جعبه به ۴۶ هزار و 502 جعبه در سال جاری که بیشترین میزان توزیع تخم نوغان طی ۱۲ سال اخیر است، تکثیر نهال توت اصلاح شده نیز به میزان شش برابر سال‎های گذشته بود که به تعداد یک میلیون و 115 هزار اصله بالغ گردیده که عددی بی‌نظیر و حاکی از چشم‌اندازهای مثبت می‌باشد.
با عنایت به اقبال کشاورزان به ویژه جوانان به این حرفه و خودکفایی در تامین نخ ابریشم، وزارت جهاد کشاورزی در یک برنامه پنج ساله آن را مورد توجه جدی قرار داد، که این امر با توزیع و پرورش 85 هزار جعبه تخم نوغان محقق می‌گردد. 

ادامه دارد...

سورنا بهزادپور

ماهنامه دام و کشت و صنعت- شماره ۲۴۰ - ۱۳۹۹
 

مدیر سایت
info@iranagrimagazine.com

به این مطلب امتیاز دهید:

کارشناسان ما در مورد مشکلات تولید محصولات، که نمی‌توانید برای آن جوابی پیدا کنید؛ می‌توانند به شما کمک کنند

info@iranAgriMagazine.com
arrow