صنعت دام و طیور و آبزیان
ضرورت بازنگری در کتاب نظام دامپروری کشور

به روز رسانی شود

دکتر سعید یاراحمدی

ضرورت وجود نظام در سیستم دامداری و دامپروری کشور به شدت احساس می‌شود. در مورد نظام دامپروری می‌توان به‌طورخلاصه چنین بیان داشت که چنانچه قوانین و ضوابط حاکم بر کلیه شئون اجتماعی از جمیع جهات بتواند مدیریت و نظم خاصی را در مراحل تولید و مسائل جنبی آن تحت پوشش در آورد، در چنین شرایطی است که روند تولید و اشتغال دچار پویایی و توسعه خواهد شد.
طبیعی است که تدوین نظامی که در برگیرنده همه مسائل باشد، باعث تضمین توفیق در این امر، چه برای تولید کننده و چه برای دولت، خواهد بود تا با رسیدگی به وضعیت دامپروری در سطح کشور، اعم از صنعتی، روستایی و عشایری موجب بهبود تولیدات دام و طیور و سلامت جامعه گردد.
امید است با پیش‌بینی و تهیه چنین نظام جامعی که ضوابط و دستور‌العمل‌های صدور پروانه، جزئی از آن محسوب می‌گردد، قدم‌های مؤثری برداشته و ناظر به نیارهای روز جامعه باشد.
کتاب «نظام دامپروری کشور» شامل قوانین، مقررات، ضوابط و دستورالعمل‌های اجرایی برای ایجاد و توسعه واحدهای تولیدی دام، طیور و ... در ایران است که اطلاعات مهمی مانند مبانی و چگونگی احداث واحدهای نگهداری و پرورش دام، طیور و ... و مکان مناسب استقرار این واحدها، تناسب مساحت این واحدها با دام و طیوری که در آن نگهداری می‌شود، امکانات لازم برای این تأسیسات، دستورالعمل‌های زیست‌محیطی، منابع طبیعی و امور اراضی، رعایت حریم‌ها و مسائل مختلفی از این دست را مشخص کرده تا در نهایت با رعایت استانداردهای فنی و بهداشتی، امکان صدور مجوز برای واحد تولیدی فراهم گردد. 
با توجه به اینکه ضرورت وجود یک نظام غنی در جهت ایجاد «وحدت رویه» در زمینه‌های اجرایی در امر دامپروری کشور احساس می‌شد، از دهه‌های گذشته و حتی قبل از انقلاب، کتاب «نظام دامپروری کشور» برای این منظور تهیه گردید که به مرور زمان و با توجه به اینکه در مبانی و اصول پرورش دام و طیور، پیشرفت‌ها، مسائل و قوانین جدیدی پیش می‌آمد و نیاز به هماهنگی این کتاب با مسائل جدید امری بدیهی می‌نمود، بازنگری‌هایی در این کتاب انجام می‌شد.
این کتاب بعد از انقلاب چهار بار در سال‌های 1368، 1374، 1377 و 1386 مورد بازنگری و اصلاح قرار گرفته شده است. 
آخرین بازنگری که در این کتاب جامع دامپروری انجام شده بر می‌گردد به سال 1385 که پس از بازنگری و نگارش و تشکیل کمیته‌های تخصصی و جلسات متعدد با بخش‌های تخصصی معاونت امور دام، دامپزشکی و سایر سازمان‌های مرتبط با موضوع مانند: محیط‌زیست، نیرو، منابع طبیعی و امور اراضی، وزارت کشور و ... در نهایت آخرین بازبینی در سال 1385 انجام شد و بر اساس این بازنگری، آخرین نسخه کتاب در سال 1386 چاپ گردید.
برای بازنگری، در مرحله اول لازم است که اداره کل‌های خود معاونت امور دام هر کدام نظرات خود را اعلام و در مراحل بعدی با توجه به ضرورت‌هایی که پیش می‌آمد با ادارات و ارگان‌های مختلف مانند دامپزشکی و منابع طبیعی، محیط‌زیست، وزارت نیرو و امور آب، وزارت کشور و ... نیز نشست‌ها و هماهنگی‌هایی انجام ‌گیرد تا با هماهنگی این دستگاه‌ها ضوابط مشخص و نهایی شود.
در حال حاضر از چاپ آخرین نسخه این کتاب حدود 15 سال می‌گذرد و به دلایل متعدد احساس می‌شود که در جهت پاسخ‌گویی به نیازهای روز صنعت دامپروری بازنگری مجدد در این کتاب لازم باشد. چنانچه این موضوع از طرف دکتر مرتضی رضایی، معاون تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی هم مورد استقبال قرار گرفته است.
تغییر و تحولات و قوانین جدید
از سال 1385 و بعد از آخرین بازنگری در کتاب نظام دامپروری کشور، علاوه بر اینکه پیشرفت‌ها و دستاوردهای زیادی در صنعت دام، طیور و ... اتفاق افتاده است و شاهد تحولات و تغییراتی در صنعت دامپروری و مبانی آن در دنیا و ایران بوده‌ایم، در طول این سالیان قوانین و دستورالعمل‌ها و آیین‌نامه‌هایی به تصویب رسیده که توجه به این موارد، ضرورت تغییرات در نظام دامپروری کشور را نشان می‌دهد. قوانینی مانند:
 -تصویب و ابلاغ آیین‌نامه نظام صنفی کشاورزی خردادماه 87
 -قانون نظام جامع دامپروری مصوب مردادماه 88
 -قانون افزایش بهره‌وری بخش کشاورزی و منابع طبیعی تیرماه 89
 -تصویب اساسنامه شرکت شهرک‌های کشاورزی آبان‌ماه 91
 -دستورالعمل اجرایی تبصره‌های 5 و 3 و 2 و 1 فرایند‌ها و تعرفه‌ها فروردین‌ماه 91
 -اصلاح نظام صدور مجوز مراکز خدمات کشاورزی غیردولتی بهمن‌ماه 95
 -دستورالعمل اجرایی تبصره 4 ماده 5 قانون نظام جامع دامپروری بهمن‌ماه 97
 -دستورالعمل اجرایی ماده 16 صدور مجوز‌ها و پروانه‌های آزمایشگاه تجزیه خوراک دام و شیر خام (در مراحل ابلاغ)
همچنین دیگر دستورالعمل‌های جدیدی که در طی این مدت وجود داشته و از طرفی نیز هر ساله سیاست‌ها، دستورالعمل‌ها و ضوابط جدید از طرف معاونت امور تولیدات دامی تهیه و ابلاغ می‌گردد که همه این‌ها از جمله مواردی است که ضرورت بازنگری و اصلاح در کتاب نظام دامپروری کشور در جهت نیل به اهداف بالای دامپروری کشور را ایجاب می‌نماید.
روند بازنگری در کتاب
به نظر می‌رسد که برای بازنگری، چنانچه در سطور قبل اشاره‌هایی شد، ابتدا این کتاب باید در یک ستاد یا شورایی متشکل از معاونین محترم وزیر و کمیته‌های فنی با حضور واحد صدور پروانه، دفتر تحول اداری و حقوقی، دامپزشکی، نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی، نظام دامپزشکی، دفاتر تخصصی معاونت امور دام مانند دفاتر دام، طیور، تغذیه و مراکزی مانند اصلاح‌نژاد، نوغان‎داری، زنبورعسل، شتر و ... اصلاحات اولیه صورت گیرد.
همچنین  از همه مهم‌تر، استفاده از نظرات تشکل‌های بخش خصوصی و صاحب‌نظران دانشگاهی در بازنگری و تهیه و تدوین این نظام می‌باشد؛ چراکه در نهایت هدف ایجاد نظامی از تولید است که بهره‌برداران و تشکل‌های خصوصی می‌خواهند در آن فعالیت داشته باشند. پس باید شرایطی فراهم شود تا این گروه هم بتوانند نظرات تخصصی و حرفه‌ای خودشان را بیان کنند.
در این راستا و به‌خصوص در بحث رعایت حریم‌هایی مانند: فواصل واحدهای تولیدی از همدیگر، فواصل این واحدهای تولیدی از رودخانه‌ها، جاده‌ها، منازل مسکونی، منابع طبیعی و ... لازم است که همه اینها با ارگان‌های مربوطه نیز هماهنگ و به‌روز رسانی شوند.
صنعت دام و طیور در سال‌های اخیر دچار تحولات عظیمی در استفاده از تکنولوژی و پرورش شده است که مبانی فعالیت در این زمینه‌ها را تغییر داده است و باید در کتاب نظام دامپروری این موارد لحاظ شود.
این کتاب دارای اهمیت زیادی در بحث دامپروری کشور است که علاوه بر بهبود فضای کسب و کارها در این حوزه، در مباحث اختلافات قضایی نیز می‌تواند یک منبع قابل اتکا برای حل دعاوی حقوقی باشد.
گنجاندن بعضی مباحث جدید در  کتاب
مباحث جدیدی را می‌توان به این کتاب اضافه کرد که به بعضی از آنها اشاره می‌شود:
دام‌های جدید: در سال‌های اخیر متقاضیانی برای پرورش بعضی دام‌ها وجود داشته که در کتاب نظام دامپروری به آن‌ها پرداخته نشده است و در این بازنگری می‌توان این دام‌ها را به کتاب اضافه کرد تا پاسخگوی تقاضاهای جدید باشد.
اگروتوریسم: از جمله مواردی که می‌تواند در کتاب نظام دامپروری جایگاه خود را داشته باشد بحث اگروتوریسم و تعریف مناسبی از شیوه، نظام و ضوابط مربوط به آن است.
کشاورزی شهری: مقررات و قوانین و مبانی کشاورزی شهری نیز می‌تواند جایگاهی در این کتاب داشته باشد.

ماهنامه دام و کشت و صنعت-شماره ۲۳۹- ۱۳۹۹
 

مدیر سایت
info@iranagrimagazine.com

به این مطلب امتیاز دهید:

کارشناسان ما در مورد مشکلات تولید محصولات، که نمی‌توانید برای آن جوابی پیدا کنید؛ می‌توانند به شما کمک کنند

info@iranAgriMagazine.com
arrow