سیاستگذاری کشاورزی
جای‭ ‬خالی‭ ‬آموزش‭ ‬کشاورزی‭ ‬در‭ ‬آموزش‭ ‬و‭ ‬پرورش

گذری‭ ‬بر‭ ‬آسیب‌شناسی‭ ‬آموزش‭ ‬در‭ ‬بخش‭ ‬کشاورزی

جای‭ ‬خالی‭ ‬آموزش‭ ‬کشاورزی‭ ‬در‭ ‬آموزش‭ ‬و‭ ‬پرورش

بخش‭ ‬دوم‭ ‬

مهندس‭ ‬مهدی‭ ‬رجول‭ ‬دزفولی

چنانچه‭ ‬در‭ ‬بخش‭ ‬اول‭ - ‬شماره‭ ‬228‭ -  ‬متذکر‭ ‬شدیم‭ ‬که‭ ‬توجه‭ ‬به‭ ‬آموزش‭ ‬کشاورزی‭ ‬در‭ ‬دوره‭ ‬ابتدایی‭ ‬کلا‭ ‬امر‭ ‬مغفولی‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬امکانات‭ ‬مشاهده‭ ‬ریشه‭ ‬زدن‭ ‬یک‭ ‬بذر‭ ‬گندم‭ ‬و‭ ‬دانه‭ ‬لوبیا‭ ‬به‭ ‬دلیل‭ ‬اعتقاد‭ ‬نداشتن‭ ‬مسئولان‭ ‬آموزش‭ ‬و‭ ‬پرورش‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬مقوله،‭ ‬توسط‭ ‬دانش‌‎آموزان‭ ‬وجود‭ ‬ندارد‭ ‬و‭ ‬منحصراً‭ ‬از‭ ‬همان‭ ‬کلاس‭ ‬اول‭ ‬و‭ ‬آغازین‭ ‬سطور‭ ‬کتاب‌های‭ ‬درسی،‭ ‬مطلبی‭ ‬در‭ ‬باب‭ ‬کشاورزی‭ ‬که‭ ‬اساس‭ ‬و‭ ‬پایه‭ ‬آشنایی‭ ‬دانش‌‎آموزان‭ ‬به‭ ‬طبیعت‭ ‬و‭ ‬جهان‭ ‬اطراف‭ ‬آن‌ها‭ ‬باشد،‭ ‬دیده‭ ‬نمی‌شود‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬همان‭ ‬ابتدا‭ ‬ملغمه‌ای‭ ‬از‭ ‬تئوری‌ها‭ ‬و‭ ‬محفوظات‭ ‬در‭ ‬ذهن‭ ‬و‭ ‬مغز‭ ‬دانش‌‎آموزان‭ ‬جای‭ ‬داده‭ ‬می‌شود‭. ‬اما‭ ‬در‭ ‬بخش‭ ‬دوم‭ ‬قصد‭ ‬داریم‭ ‬که‭ ‬سری‭ ‬به‭ ‬دوره‭ ‬دوم‭ ‬آموزش‭ ‬یعنی‭ ‬دبیرستان‭ ‬و‭ ‬چگونگی‭ ‬تدریس‭ ‬و‭ ‬آشنایی‭ ‬دانش‭آ ‬موزان‭ ‬به‭ ‬امور‭ ‬کشاورزی‭ ‬بزنیم‭.‬

سهم‭ ‬مقطع‭ ‬دبیرستان‭ ‬از‭ ‬آموزش‭ ‬کشاورزی‭ ‬

آموزش‭ ‬در‭ ‬دبیرستان‌ها‭ ‬از‭ ‬دهه‌ها‭ ‬قبل،‭ ‬ادامه‭ ‬نحوه‭ ‬آموزش‭ ‬در‭ ‬دبستان‌ها‭ ‬بوده،‭ ‬هست‭ ‬و‭ ‬احتمالاَ‭ ‬خواهد‭ ‬بود،‭ ‬با‭ ‬این‭ ‬تفاوت‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬دلیل‭ ‬افزایش‭ ‬سن‭ ‬دانش‌‎آموزان،‭ ‬حجم‭ ‬و‭ ‬تعداد‭ ‬کتاب‌ها‭ ‬بیشتر‭ ‬و‭ ‬مقدار‭ ‬محفوظات‭ ‬افزون‌تر‭ ‬شده‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬تداوم‭ ‬روندی‭ ‬هیچ‭ ‬تغییری‭ ‬در‭ ‬چگونگی‭ ‬آموزش‌ها‭ ‬به‭ ‬وجود‭ ‬نیامده‭ ‬و‭ ‬اگر‭ ‬طبق‭ ‬محتویات‭ ‬دروس‭ ‬از‭ ‬گیاهان‭ ‬ذکری‭ ‬به‭ ‬میان‭ ‬می‌آید،‭ ‬در‭ ‬صورت‭ ‬مطلوب‭ ‬بودن‭ ‬هنر‭ ‬نقاشی‭ ‬معلم‭ ‬یا‭ ‬دبیر‭ ‬مربوطه،‭ ‬تصاویری‭ ‬با‭ ‬گچ‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬پاره‌ای‭ ‬موارد‭ ‬با‭ ‬گچ‭ ‬رنگی‭ ‬روی‭ ‬تخته‭ ‬سیاه‭ ‬کشیده‭ ‬می‌شد‭ ‬که‭ ‬بسنده‭ ‬به‭ ‬نظر‭ ‬می‌رسید‭ ‬و‭ ‬هنوز‭ ‬هم‭ ‬این‭ ‬روند‭ ‬ادامه‭ ‬دارد‭. ‬
در‭ ‬تعریف‭ ‬اندام‌های‭ ‬یک‭ ‬گیاه،‭ ‬هیچ‌گاه‭ ‬گیاه‭ ‬واقعی‭ ‬به‭ ‬کلاس‭ ‬درس‭ ‬آورده‭ ‬نشده‭ ‬و‭ ‬یا‭ ‬در‭ ‬مکان‭ ‬واقعی‭ ‬و‭ ‬محل‭ ‬استقرار‭ ‬آن‭ ‬مورد‭ ‬مشاهده‭ ‬قرار‭ ‬نگرفته‭ ‬است‭. ‬شاید‭ ‬تعجب‭ ‬آور‭ ‬باشد‭ ‬اما‭ ‬گاه‭ ‬افرادی‭ ‬که‭ ‬تحصیلات‭ ‬دانشگاهی‭ ‬نیز‭ ‬دارند‭ ‬سوال‭ ‬می‌کنند‭ ‬که‭ ‬چرا‭ ‬نمی‌شود‭ ‬در‭ ‬تهران‭ ‬درخت‭ ‬خرما‭ ‬کاشت؟‭ ‬
این‭ ‬گونه‭ ‬پرسشها‭ ‬و‭ ‬مواردی‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬نوع‭ ‬فقط‭ ‬و‭ ‬فقط‭ ‬نشانگر‭ ‬غربت‭ ‬آموزش‭ ‬کشاورزی‭ ‬در‭ ‬تمام‭ ‬دوره‭ ‬دوازده‭ ‬ساله‭ ‬تحصیلات‭ ‬اولیه‭ ‬است،‭ ‬چرا‭ ‬که‭ ‬قطعا‭ ‬دانش‌‎آموزان‭ ‬در‭ ‬ادامه‭ ‬تحصیلات،‭ ‬هر‭ ‬یک‭ ‬به‭ ‬راهی‭ ‬دیگر‭ ‬می‌رود‭.  ‬
مسئولان‭ ‬وزارت‭ ‬آموزش‭ ‬و‭ ‬پرورش‭ ‬طی‭ ‬ده‌ها‭ ‬سال‭ ‬متوالی،‭ ‬تنها‭ ‬وظیفه‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬مهیا‭ ‬کردن‭ ‬یک‭ ‬چهار‭ ‬دیواری‭ ‬که‭ ‬البته‭ ‬در‭ ‬بسیاری‭ ‬از‭ ‬مناطق‭ ‬محروم‭ ‬هم‭ ‬ناتوان‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬کار‭ ‬بوده‌اند،‭ ‬دانسته‭ ‬و‭ ‬می‌دانند‭. ‬اتاقی‭ ‬با‭ ‬تعدادی‭ ‬میز‭ ‬و‭ ‬نیمکت،‭ ‬یک‭ ‬تخته‭ ‬سیاه‭ ‬که‭ ‬بعداَ‭ ‬گفته‭ ‬شد‭ ‬اگر‭ ‬رنگش‭ ‬سبز‭ ‬باشد‭ ‬بهتر‭ ‬است،‭ ‬چند‭ ‬تکه‭ ‬گچ‭ ‬و‭ ‬یک‭ ‬آموزگار‭ ‬که‭ ‬گاه‭ ‬حتی‭ ‬صندلی‭ ‬برای‭ ‬نشستن‭ ‬چند‭ ‬لحظه‌ای‭ ‬ندارد‭. ‬چارچوب‭ ‬تعریف‭ ‬شده‌ای‭ ‬که‭ ‬ده‌ها‭ ‬سال‭ ‬تغییری‭ ‬در‭ ‬آن‭ ‬مشاهده‭ ‬نشده‭ ‬است‭. ‬بعدها‭ ‬گفته‭ ‬شد‭ ‬که‭ ‬دبیرستان‌ها‭ ‬باید‭ ‬آزمایشگاه‭ ‬داشته‭ ‬باشند‭. ‬اتاقی‭ ‬که‭ ‬حتی‭ ‬سالی‭ ‬یک‭ ‬بار‭ ‬در‭ ‬آن‭ ‬به‭ ‬روی‭ ‬دانش‌‎آموزان‭ ‬باز‭ ‬نمی‌شد،‭ ‬چراکه‭ ‬امکان‭ ‬داشت‭ ‬برحسب‭ ‬اتفاق‭ ‬دستشان‭ ‬به‭ ‬لوله‭ ‬آزمایشگاهی‭ ‬بخورد‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬بودجه‭ ‬وزارت‭ ‬آموزش‭ ‬و‭ ‬پرورش‭ ‬خسارتی‭ ‬وارد‭ ‬آید‭. ‬
فقر‭ ‬اعتبارات‭ ‬تخصیص‭ ‬داده‭ ‬شده‭ ‬در‭ ‬وزارت‭ ‬آموزش‭ ‬و‭ ‬پرورش‭ ‬که‭ ‬امکان‭ ‬عمل‭ ‬گرایی‭ ‬و‭ ‬تجربه‭ ‬اندوزی‭ ‬را‭ ‬از‭ ‬میلیون‌ها‭ ‬دانش‭ ‬آموز‭ ‬و‭ ‬همچنین‭ ‬معلمان‭ ‬گرفته،‭ ‬ناشی‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬تفکر‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬چون‭ ‬آموزش‭ ‬و‭ ‬پرورش‭  - ‬بنگاهی‭ -  ‬تولیدی‭ ‬نیست،‭ ‬بنابراین‭ ‬بیش‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬نباید‭ ‬در‭ ‬آن‭ ‬هزینه‭ ‬کرد‭ ‬و‭ ‬حتی‭ ‬حقوق‭ ‬معلمانش‭ ‬در‭ ‬همین‭ ‬حد‭ ‬کافی‭ ‬است‭. ‬چنین‭ ‬مغزهای‭ ‬عقب‭ ‬مانده‭ ‬و‭ ‬علیلی‭ ‬آگانه‭ ‬تیشه‭ ‬به‭ ‬ریشه‭ ‬توسعه‭ ‬و‭ ‬تعالی‭ ‬جامعه‭ ‬می‌زنند‭ ‬و‭ ‬نمی‌خواهند‭ ‬بدانند‭ ‬که‭ ‬این‭ ‬همه‭ ‬افراد‭ ‬متخصص‭ ‬در‭ ‬سطوح‭ ‬گوناگون‭ ‬مدیریتی،‭ ‬علمی،‭ ‬بهداشت‭ ‬و‭ ‬درمان،‭ ‬صنعت،‭ ‬خدمات‭ ‬و‭ ‬غیره،‭ ‬از‭ ‬‮«‬تولیدات‮»‬‭ ‬همین‭ ‬آموزش‭ ‬و‭ ‬پرورش‭ ‬محروم‭ ‬و‭ ‬فقیر‭ ‬نگه‭ ‬داشته‭ ‬است‭.‬
یک‭ ‬دانش‭ ‬آموز‭ ‬علاقمند‭ ‬به‭ ‬ادامه‭ ‬تحصیل‭ ‬در‭ ‬یکی‭ ‬از‭ ‬رشته‌های‭ ‬کشاورزی،‭ ‬در‭ ‬زمان‭ ‬ورود‭ ‬به‭ ‬دانشکده‭ ‬مربوطه،‭ ‬چنانچه‭ ‬بر‭ ‬مبنای‭ ‬علاقمندی‌های‭ ‬فردی‭ ‬اطلاعاتی‭ ‬در‭ ‬مورد‭ ‬آن‭ ‬رشته‭ ‬تحصیلی‭ ‬کسب‭ ‬نکرده‭ ‬باشد،‭ ‬پیش‭ ‬زمینه‌ای‭ ‬از‭ ‬دبیرستان‭ ‬با‭ ‬خود‭ ‬به‭ ‬آنجا‭ ‬نمی‌آورد‭.‬
از‭ ‬هنگامی‭ ‬که‭ ‬برخلاف‭ ‬نص‭ ‬صریح‭ ‬قانون‭ ‬اساسی‭  - ‬اصل‭ ‬سی‌ام‭: ‬دولت‭ ‬موظف‭ ‬است‭ ‬وسائل‭ ‬آموزش‭ ‬و‭ ‬پرورش‭ ‬رایگان‭ ‬را‭ ‬برای‭ ‬همه‭ ‬ملت‭ ‬تا‭ ‬پایان‭ ‬دوره‭ ‬متوسطه‭ ‬فراهم‭ ‬سازد‭... -  ‬دولت‌های‭ ‬حاکم‭ ‬اقدام‭ ‬به‭ ‬صدور‭ ‬مجوز‭ ‬تأسیس‭ ‬دبیرستان‌های‭ ‬‮«‬تماماَ‭ ‬انتفاعی‮»‬‭ ‬نمودند‭. ‬
تجارب‭ ‬آموزش‭ ‬که‭ ‬اینگونه‭ ‬آن‭ ‬رسالت‭ ‬یگانه‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬پایین‌ترین‭ ‬سطح‭ ‬کیفی‭ ‬تنزل‭ ‬داد‭ ‬و‭ ‬منازل‭ ‬مسکونی‭ ‬دوبلکس‭ ‬و‭ ‬دو‭ ‬یا‭ ‬سه‭ ‬طبقه‭ ‬که‭ ‬فاقد‭ ‬هرگونه‭ ‬مشخصه‭ ‬یک‭ ‬محل‭ ‬آموزشی‭ ‬بودند‭ ‬در‭ ‬گوشه‭ ‬و‭ ‬کنار‭ ‬شهرها‭ ‬سر‭ ‬برآوردند‭. ‬تلاش‭ ‬قدبوحانه‭ ‬موسسین‭ ‬این‭ ‬گونه‭ ‬مراکز‭ ‬برای‭ ‬جذب‭ ‬‮«‬مشتری‮»‬‭ ‬و‭ ‬دادن‭ ‬وعده‌های‭ ‬آن‭ ‬چنانی‭ ‬و‭ ‬گرفتن‭ ‬نتایج‭ ‬این‭ ‬چنینی‭ ‬و‭ ‬نمرات‭ ‬کیلویی،‭ ‬عرصه‭ ‬آموزش‭ ‬و‭ ‬پرورش‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬آوردگاهی‭ ‬برای‭ ‬درآمد‭ ‬بیشتر‭ ‬به‭ ‬هر‭ ‬قیمت،‭ ‬مبدل‭ ‬ساخت‭ ‬که‭ ‬بدیهی‭ ‬است‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬مکان‌ها‭ ‬آموزش‭ ‬با‭ ‬حداقل‭ ‬هزینه‌ها‭ ‬از‭ ‬اهداف‭ ‬دراز‭ ‬مدت‭ ‬صاحبان‭ ‬این‭ ‬تجارت‭ ‬بوده‭ ‬و‭ ‬است‭. ‬
ارکان‭ ‬آموزش‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬دبیرستان‌ها،‭ ‬وارد‭ ‬آوردن‭ ‬حداکثر‭ ‬فشار‭ ‬بر‭ ‬دانش‌‎آموزان‭ ‬در‭ ‬‮«‬حفظ‭ ‬کردن‮»‬‭ ‬مطالب‭ ‬حتی‭ ‬موضوعات‭ ‬مفهومی‭ ‬مانند‭ ‬ریاضیات‭ ‬و‭ ‬دور‭ ‬شدن‭ ‬از‭ ‬کارهای‭ ‬عملی‭ ‬است،‭ ‬چراکه‭ ‬اساساَ‭ ‬یک‭ ‬مرکز‭ ‬آموزشی‭ ‬در‭ ‬یک‭ ‬مکان‭ ‬استیجاری‭ ‬قادر‭ ‬به‭ ‬برنامه‌ریزی‭ ‬و‭ ‬احیاناَ‭ ‬سرمایه‌گذاری‭ ‬درازمدت‭ ‬نیست،‭ ‬پس‭ ‬هر‭ ‬چه‭ ‬جمع‭ ‬و‭ ‬جورتر،‭ ‬بهتر‭. ‬به‭ ‬جرأت‭ ‬می‌توان‭ ‬گفت‭ ‬که‭ ‬حتی‭ ‬دبیرستان‌های‭ ‬دارای‭ ‬رشته‭ ‬علوم‭ ‬تجربی‭ ‬که‭ ‬آموزش‭ ‬و‭ ‬آشنایی‭ ‬با‭ ‬امور‭ ‬تولید‭ ‬گیاهان‭ ‬بخشی‭ ‬از‭ ‬جداول‭ ‬مواد‭ ‬درسی‭ ‬آن‌ها‭ ‬است،‭ ‬توجهی‭ ‬به‭ ‬اهمیت‭ ‬این‭ ‬موضوع‭ ‬ندارند‭ ‬و‭ ‬با‭ ‬سهل‭ ‬انگاری‭ ‬و‭ ‬ساده‭ ‬گرفتن‭ ‬این‭ ‬امر،‭ ‬از‭ ‬کنار‭ ‬آن‭ ‬می‌گذرند‭. ‬
آنچه‭ ‬برای‭ ‬چنین‭ ‬دبیرستان‌هایی‭ ‬در‭ ‬رأس‭ ‬اهداف‭ ‬قرار‭ ‬داشته،‭ ‬نداشتن‭ ‬افت‭ ‬تحصیلی‭ ‬در‭ ‬دانش‌‎آموزان‭ ‬و‭ ‬بالا‭ ‬بردن‭ ‬تعداد‭ ‬قبولی‌ها‭ ‬در‭ ‬پایان‭ ‬سال‭ ‬است،‭ ‬حال‭ ‬اگر‭ ‬همان‭ ‬دانش‌‎آموزان‭ ‬از‭ ‬چگونگی‭ ‬تولید‭ ‬سرو‭ ‬وعده‭ ‬غذای‭ ‬روزانه‭ ‬شان‭ ‬بی‌اطلاع‭ ‬باشند‭ ‬و‭ ‬یا‭ ‬از‭ ‬نحوه‭ ‬تکثیر‭ ‬گل‌های‭ ‬پارک‭ ‬نزدیک‭ ‬خانه‌شان‭ ‬اطلاعی‭ ‬نداشته‭ ‬باشند،‭ ‬اهمیت‭ ‬ندارد‭. ‬نتیجه‭ ‬نهایی‭ ‬چنین‭ ‬روندی‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬نشان‭ ‬داده‭ ‬در‭ ‬بخش‭ ‬کشاورزی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬همان‭ ‬کم‌دانشی‭ ‬و‭ ‬عملگرا‭ ‬نبودن‭ ‬کارشناسان‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬جا‭ ‬زدن‭ ‬دراز‭ ‬مدت‭ ‬بخش‭ ‬کشاورزی‭ ‬است‭. ‬
آن‭ ‬چه‭ ‬مایه‭ ‬تأسف‭ ‬می‌باشد‭ ‬اصرار‭ ‬بر‭ ‬چشم‭ ‬فروبستن‭ ‬به‭ ‬پیشرفت‌ها‭ ‬و‭ ‬تجاربی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬مراکز‭ ‬آموزشی‭ ‬هم‭ ‬سطح‭ ‬در‭ ‬سایر‭ ‬کشورهای‭ ‬نیمه‭ ‬پیشرفته‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬حال‭ ‬توسعه‭ ‬می‌گذرد‭ ‬است،‭ ‬یعنی‭ ‬مسئولان‭ ‬آموزشی،‭ ‬به‌‌ویژه‭ ‬در‭ ‬مقطع‭ ‬دبیرستان‭ ‬هیچ‭ ‬کوششی‭ ‬در‭ ‬کسب‭ ‬تجارب‭ ‬سایر‭ ‬جوامع‭ ‬ندارند‭. ‬نگاه‭ ‬ایدئولوژیک‭ ‬به‭ ‬آموزش،‭ ‬خاصه‭ ‬در‭ ‬دبیرستان‌ها‭ ‬که‭ ‬سن‭ ‬دانش‌‎آموزان‭ ‬بسیاری‭ ‬از‭ ‬یادگیری‌ها‭ ‬را‭ ‬اقتضاء‭ ‬می‌کند،‭ ‬قشر‭ ‬دانش‭ ‬آموز‭ ‬را‭ ‬از‭ ‬آموزش‌های‭ ‬عملی‭ ‬دور‭ ‬نگه‭ ‬می‌دارد‭ ‬و‭ ‬همان‭ ‬خواهد‭ ‬شد‭ ‬که‭ ‬هم‭ ‬اکنون‭ ‬شاهد‭ ‬آن‭ ‬هستیم‭. ‬

ماهنامه دام و کشت و صنعت - شماره ۲۲۹ - ۱۳۹۸
 

ماهنامه دام و کشت و صنعت پنجره ای به آگاهی و دانش

مدیر سایت
info@iranagrimagazine.com

به این مطلب امتیاز دهید:

کارشناسان ما در مورد مشکلات تولید محصولات، که نمی‌توانید برای آن جوابی پیدا کنید؛ می‌توانند به شما کمک کنند

info@iranAgriMagazine.com
arrow