سیاستگذاری کشاورزی
بفرمائید میوه ایرانی میل کنید

استفاده از روش‌های جدید برای ماندگاری و بازارپسندی میوه‌ها

مزیت‌های صادراتی میوه و محصولات کشاورزی
بفرمائید میوه ایرانی میل کنید


صادرات میوه و محصولات کشاورزی علاوه بر این که از مزیت‌های کشورمان است، به‌خصوص در شرایط سخت تحریم و کرونا یکی از راه‌های کسب درآمد ارزی است تا تاب‌آوری اقتصاد ایران را در برابر کینه‌جویی‌های دشمنان افزایش دهد.
در مطلبی که در زیر می‌خوانید به مناسبت 29 مهر روز ملی صادرات، پای صحبت دکتر آزاد عمرانی، عضو انجمن ملی ارگانیک ایران و فعال در حوزه صادرات میوه و محصولات کشاورزی نشسته‌ایم.
وی در شرکت متبوعش فعالیت‌های بسیار باارزشی نیز در راستای افزایش کیفیت انبارداری و فیزیولوژی پس از برداشت میوه انجام داده که ادامه چنین فعالیت‌هایی می‌تواند نقش مهمی در بازار رسانی و اقبال به محصولات ایرانی داشته باشد:

مزیت‌های برای صادرات محصولات کشاورزی را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
مهم‌ترین مزیت کشور ما تنوع اقلیمی در تولید محصولات کشاورزی است. در ایران 11 اقلیم از 13 اقلیم، وجود دارد و این مزیت اقلیمی، سبب تنوع تولید محصولات زراعی و باغی شده است. بنابراین صادرکنندگان ایرانی در رقابت با سایر رقبای بین‌المللی از مزیت رقابتی تنوع محصول و بازه طولانی عرضه محصولات برخورداند.
دومین مزیت صادراتی محصولات کشاورزی، مصرف پایین‎تر سموم در مقایسه با سایر کشورها است. اگر چه متوسط مصرف سموم کشاورزی در استان‌های شمالی کشور، خصوصا مازندران، به واسطه مصرف بی‌رویه سموم در تولید برنج و مرکبات، بالا است اما در سایر استان‌های کشور مصرف سموم از متوسط جهانی پایین‌تر است.
مزیت سوم صادراتی محصولات کشاورزی، رقابتی بودن قیمت کالاهای کشاورزی ایرانی به واسطه پایین بودن برابری ریال با سایر ارزهای خارجی است. البته این عامل معمولا مقطعی است و با تغییر دولت ها وتزریق دلار به بازار از یک مزیت به یک نقطه ضعف تبدیل می شود.

کیفیت محصولات کشورمان در مقایسه با کشورهای رقیب آنها چگونه است؟
با توجه به وابستگی تولیدات کشاورزی به شرایط آب و هوایی و بارش مناسب، در سال‌هایی که متوسط بارندگی مطلوب است، کیفیت اعلای محصولات باغی، میوه و سبزی به واسطه مزیت اقلیمی و آفتاب مناسب، حاصل می شود. البته این مزیت کمتر از جانب صادرکنندگان ایرانی مورد تاکید بازاریابی قرار گرفته و اغلب صادرکنندگان سهم بازار را به واسطه تنوع محصولات و قیمت مناسب جستجو می کنند.

در چه کشورهایی محصولات کشورمان مشتری دارند؟
مقاصد صادراتی محصولات کشاورزی به میزان زیادی متاثر از شرایط و تحولات سیاسی و منطقه ای بوده است. برای مثال در اوایل دهه هشتاد، صادرات میوه ایرانی به کشورهای اروپایی، کره‎جنوبی و ژاپن، رونق ویژه‌ای داشت، اما در دهه نود سهم بازار محصولات کشاورزی ایرانی در این بازارها کاهش قابل توجه داشته است. در حال حاضر عمده صادرات ایران به کشورهای، عراق، هندوستان، روسیه، افغانستان و کشورهای حاشیه خلیج فارس می‌باشد.

مباحث انبارداری و ایجاد زنجیره‌های سردخانه‌ای در کشور چگونه است؟
در ایران سالانه حدود 44 تا 48 میلیون تن میوه و سبزی تولید می‌شود. برای این حجم بالای تولید، حداقل 10 الی 12 میلیون تن ظرفیت سردخانه‌ای مورد نیاز است. در حال حاضر ظرفیت سردخانه‌های فعال کشور در خوشبینانه‌ترین حالت به 5 میلیون تن می‌رسد.
بنابراین خلاء سردخانه به طور جدی وجود دارد. در برخی استان‌ها مانند: آذربایجان غربی، آذربایجان شرقی، غرب مازندران و استان البرز، کمبود سردخانه نداریم. در سایر استان‌ها نیز ظرفیت سردخانه‌‌ای متناسب با تولید میوه و سبزی وجود ندارد.
به لحاظ فناوری‌های پس از برداشت، و صنایع‌تبدلی هم ضعف‌های عدیده‌ای در کشور وجود دارد. متاسفانه به طور متوسط 30 الی 35 درصد از تولیدات میوه و سبزی در مرحله پس از برداشت فاسد می‌شود که به لحاظ وزنی حدود 15 میلیون تن و به لحاظ ارزشی، حدود 6 میلیارد دلار تخمین زده می‌شود، اما فاجعه‌بارتر منابع آبی است که برای تولید این محصولات مصرف شده که با فاسد شدن میوه‌ها عملا منابع آبی که صرف تولید این محصولات شده نیز ضایع می‌شود.
تخمین زده می‌شود که به طور متوسط 6 میلیارد متر مکعب از منابع آبی در سایه ضایعات میوه و سبزی اتلاف می‌شود. بنابراین به کارگیری فناوری‌های پس از برداشت و توسعه صنایع تبدیلی یک اولویت و ضرورت در راستای افزایش عملکرد تولید، تولید ثروت و صیانت از منابع آبی کشور است.

از چه فناوری برای نگهداری بهتر محصولات و میوه‌ها در انبار استفاده می‌کنید؟
ما موفق شده‌ایم طیف وسیعی از فناوری‌های پس از برداشت را در میوه‌ها و سبزیجات و در بخش‌های مختلف زنجیره تامین شامل سردخانه، سورتینگ و بسته‌بندی و حمل سردخانه‌ای کاربردی‌سازی نماییم.
برخی از فناوری‌ها مانند بسته‌بندی اتمسفر تغییر یافته و پوشاننده واکس با کاهش تنفس میوه، از افت وزن میوه جلوگیری می‌کند.
با فناوری جذب اتیلن می‌توان خسارت‌های ناشی از اثرات فیزیولوژیک گاز اتیلن در پیری و زوال مواد را کاهش داد و ماندگاری محصولات کشاورزی را افزایش داد.
فناوری‌هایی مانند تیمار آب گرم و تدخین اسانس‌های طبیعی میخک، نعنا و آویشن هم در کنترل بیماری‌ها و آفات، عملکرد بسیار موفقیت‌آمیزی دارند.

این مواد شیمیایی است یا طبیعی و از نظر سلامتی چگونه ارزیابی می‌شوند؟
ماده اولیه پوشاننده‌های میوه از موم‌ها و صمغ‌های طبیعی مانند کارنوبا، شلاک و صمغ‌کاج عاری از ترکیبات شیمیایی است. ترکیبات جاذب اتیلن عموماً ترکیبات معدنی هستند و در طبیعت به وفور یافت می‌شوند که از قرن‌ها قبل کاربرد داشته‌اند.
برخی از ترکیبات مانند روغن میخک، روغن نعنا و تیمول(ماده موثره آویشن‌کوهی) کاملاً در انطباق با کشاورزی ارگانیک هستند. اما ترکیباتی که برای کنترل بیماری‌ها استفاده می‌شود؛ دارای ساختار شیمی آلی است.

از نظر سلامتی مورد تأیید هستند؟
تمام مواد اولیه تحت کنترل و نظارت وزارت بهداشت وارد، فرموله، تولید، بسته‌بندی و توزیع می‌شوند و واجد پروانه ساخت و سیب سلامت هستند.

استفاده از این مواد چه نقشی می‌تواند در بهبود صادرات محصولات داشته باشند؟
یکی از دستاوردهای ما در سال‎های اخیر استفاده از روش‌های فعال‌سازی مکانیسم‌های دفاعی گیاهان و تولید متابولیت‌های ثانویه است. برای مثال با غوطه‌وری میوه‌ها، خصوصا مرکبات در زمان معین در دمای ویژه آب گرم، پروتئین‌های تنش گرمایی فعال می‌شوند و با فعال شدن آنزیم‌های مرتبط با سیستم دفاعی میوه، دیگر نیازی به مصرف بی‌رویه سموم قارچ‌کش نخواهد بود و مصرف این سموم حتی تا صفر هم کاهش می‌یابد.
این فناوری از سال 1391 توسط شرکت ما، در کشور کاربردی شد و از سال 1396 به بعد موجبات جهش صادرات مرکبات را فراهم آورده است.
چنانچه کیفیت مرکبات ایرانی در قیاس با رقبای منطقه‌ای مانند ترکیه در بازارهای هدف صادراتی تثبیت شده است. این روش ماندگاری مرکبات را از 4 الی 6 هفته به 6 الی 7 ماه افزایش داده‌است. شاهد این ادعا، عرضه مرکبات تا پایان تیر در همه شهرستان‌های کشور می‌باشد!! پایداری عرضه و یکنواختی کیفیت، رمز نفوذ در بازارهای هدف صادراتی و کسب سهم بازار است. در غیر این صورت صادرات میوه مقطعی بوده و پایدار نخواهد بود.
خوشبختانه اگرچه در سال‎های اخیر، نوسانات نرخ ارز در مقرون به‌صرفه بودن صادرات میوه و سبزی تاثیر داشته است، اما شرط لازم برای تدوام صادرات، ماندگاری مناسب، کیفیت و طعم مطلوب میوه‌های ایرانی است.

سهم شما از بازار صادرات میوه چقدر است؟
ما از سال 1398 صادرات پوشاننده‌های میوه به کشورهای ترکیه و پاکستان را آغاز نمودیم. خوشبختانه سهم بازار ما در منطقه آدانا و مرسین ترکیه در قیاس با رقبای اسپانیایی و ایتالیایی‌مان قابل قبول است. در بازار داخل نیز 85 درصد سهم بازار به شرکت ما تعلق دارد.

در مورد اهمیت وجود «اتحادیه ملی محصولات کشاورزی» توضیح دهید؟
انسجام و هماهنگی تشکل‌های مرتبط با تامین، تولید، توزیع و صادرات میوه و نهاده‌های مرتبط، نقش بسزایی در رشد صادرات کشور ایفا می‌کند. اتحادیه ملی محصولات کشاورزی و انجمن ارگانیک ایران نقش ویژه‌ای را در راستای ارائه آمار، مشارکت در سیاست‌گذاری‌های صادرات و رفع موانع بازدارنده تولید محصولات کشاورزی ایفا کرده است. اما با این حال تا نقطه مطلوب فاصله زیادی داریم. انتظار مشارکت‌پذیری بخش دولتی و حمایت‌های ویژه در راستای حمایت از صنایع تکمیلی و تبدیلی وجود دارد.
رفع موانع صادرات میوه و سبزی، ارتقاء دیپلماسی کشاورزی، توسعه خطوط ریلی و کشتیرانی و ارتقاء بازاریابی محصولات کشاورزی از طریق حضور در نمایشگاه‌های تخصصی بین‌المللی میوه و سبزی، حمایت جدی دولت را می‌طلبد.

مشکلات صادرات مخصوصاً در شرایط تحریم و کرونا؟
متاسفانه سیاست‌های پولی و بانکی کشور در راستای حمایت از تولید نیست و نقدینگی در بخش‌های غیرمولد مانند، ارز، طلا، سکه، مسکن و خودور هدایت می شود!!
کارشکنی دولت در طولانی شدن ثبت سفارش، تخصیص ارز و ترخیص مواد اولیه، یک عامل بازدارنده در جهت جهش تولید می‎باشد!
خدمات دولتی و سیاست‎های پولی و بانکی به هیچ وجه همسو با جهش تولید و شرایط تحریمی کشور نیست! تحریم و کرونا صرفاً بهانه‌ای برای پوشش ضعف‌های مدیریت کلان است.

ماهنامه دام و کشت و صنعت – شماره ۲۴۴ – مهر ۱۳۹۹
 

مدیر سایت
info@iranagrimagazine.com

به این مطلب امتیاز دهید:

کارشناسان ما در مورد مشکلات تولید محصولات، که نمی‌توانید برای آن جوابی پیدا کنید؛ می‌توانند به شما کمک کنند

info@iranAgriMagazine.com
arrow