سیاستگذاری کشاورزی
اندر مصائب خود پخشی

سرکشی به اندرونی‌های سازمان دامپزشکی
اندر مصائب خود پخشی

خوان اول شبکه‌های پخش
کافی است برای ثبت و واردات یک واکسن، دارو، ماده ضدعفونی‌کننده و ... که امکان تولید داخل ندارد به سازمان دامپزشکی مراجعه شود تا سفارش‌دهنده بیش از یک، دو، سه سال یا بیشتر به انتظار تحقیقات، بررسی‌ها و تأیید بنشیند چه بسا در این مدت شرکت خارجی سازنده محصول، آن را از چرخه تولید خارج کند یا محصول دیگری جایگزین نماید در آن صورت روز از نو و طرح و تقاضا و درخواست ثبت سفارش محصول جدید را شاهد خواهیم بود.
کارشناسان معتقدند به دلیل کمبود، ضمن این‌که حساسیت‌ها و مقررات، نظارت سازمان قابل درک است؛ اما با توجه به پیشرفت علم و راه‌کارهای جدید باید مسیرهایی برگزیده شود که در اسرع‌وقت، تحقیقات و آزمایش‌های لازم صورت گرفته و تأیید ثبت و یا دلایل ثبت نشدن کالا، اعلام گردد.
در مواردی شاهد بوده‌ایم از زمان ثبت سفارش تا اعلام نتیجه، چهار مدیر واحد عوض شده‌اند و در زمان‌هایی برخوردهای سلیقه‌ای هم حاکم شده است.
کمبود نیروی متخصص بررسی‌کننده در کمیته دارو و درمان (حدود 10 پرسنل) و برگزاری یک جلسه بررسی در هفته و علاوه‌بر آن بررسی چهار دسته فرآورده (دارو، واکسن، مکمل غذایی و مواد ضدعفونی) و صدها تقاضا موجب می‌شود در مواردی یک بررسی و صدور جواب مثبت یا منفی 4 تا 5 سال به طول ‌انجامد.

خوان دوم
نظام بررسی، کنترل، صدور مجوز ورود، ترخیص، تأمین و توزیع واکسن و دارو در دست سازمان دامپزشکی، کاری تخصصی، مشخص و ضروری است چراکه به نور، دمای استاندارد، تهویه، چگونگی نگهداری و... بسیار حساس است اما محصولاتی چون مواد ضدعفونی جایگاه دام و طیور و مکمل‌های خوراک جدای از این‌که باید کیفیت مورد نظر را داشته و از نظارت و ثبت و سفارش در زیرمجموعه‌های سازمان دامپزشکی بگذرد نیاز به نگهداری در شرایط خاص واکسن و دارو نیستند.
سازمان دامپزشکی و طراحان رویه‌ها و مقررات، نگهداری و توزیع این چهار قلم (واکسن، دارو، مکمل‌های غذایی و مواد ضدعفونی) با آگاهی به این‌که هر کدام از این محصولات حساسیت‌ها و دستورالعمل‌های ویژه مخصوص به خود را دارد و هیچ سنخیتی بین روش نگهداری، نظارت و پخش واکسن، دارو و مواد ضدعفونی نیست. این‌ها را در یک رسته، دسته‌بندی و یک کمیته را مسئول بررسی آن کرده است.

خوان سوم
سازمان دامپزشکی سه نوع توزیع فرآوری‌های دارویی واکسن، مکمل‌ها و شوینده‌ها را در نظر گرفته است:
پخش سراسری: برای شرکت و توزیع در سراسر کشور مجوز خرید، تأمین و توزیع کل 4 محصول و فرآورده توسط سازمان دامپزشکی صادر می‌شود.
پخش استانی: اجازه خرید، تأمین و توزیع فرآورده‌ها در سطح استانی به وسیله سازمان دامپزشکی صادر می‌شود.
البته در مورد دارو و واکسن می‌توان به این دو بخش اتکاء کرد، به‌ویژه این‌که شرکت‌ها باید انبار، سردخانه و... با مشخصات استاندارد مورد نظر و دامپزشک مقیم استخدام‌شده داشته باشند. اما دو فرآورده محصولات بهداشتی، ضدعفونی، شستشو و مکمل‌های غذایی درصورت نگهداری، خرید و توزیع یا حتی توزیع امانی در شرکت‌های پخش سراسری و استانی دو مشکل اساسی ایجاد می‌کند.
الف: قیمت تمام شده را به‌صورت تحمیلی (هزینه‌های تبعی) و بی‌دلیل افزایش می‌دهد.
ب: در سلسله مراتب توزیع، ۲۳درصد و بیشتر بر قیمت محصول می‌افزاید.
به این صورت که پخش سراسری 5درصد پورسانت دریافت می‌کند و آن را به پخش استانی می‌رساند و توزیع استانی 7درصد برای پخش محصول قدرالسهم می‌گیرد تا به داروخانه دامپزشکی تحویل دهد.
داروخانه نیز 11درصد بابت حق‌الزحمه برداشت می‌کند و با این کار علاوه‌بر سود واردکننده و هزینه‌های تحمیلی غیرلازم، 23درصد نیز بابت چند مرحله پخش و توزیع، به سرسام‌آور شدن افزایش قیمت البته با تأیید سازمان حمایت از مصرف‌کننده(نماینده مجری سازمان حمایت سازمان دامپزشکی است) می‌انجامد.

خوان چهارم
تغییرات قیمت ارز(عمدتاً افزایش) از زمان عقد قرارداد شرکت واردکننده با کارخانه خارجی، درخواست ثبت محصول مورد نظر تا انجام تشریفات واردات و نهایتاً تخصیص ارز و قیمت ناپایدار آن و گرانی حاصل از طولانی شدن مدت فرآیند که به شدت بر قیمت تمام شده فراورده مؤثر است. به‌عنوان نمونه شرکت‌هایی در سال 95 با یورو با نرخ آزاد 4100 تومان درخواست ثبت سفارش دارو یا مواد ضدعفونی داشته‌اند که در سال 97 با ارائه مجدد همه مدارک اولیه موافقت سازمان را با نرخ دولتی 5200 تومان دریافت کردند (محصول ذیل فهرست کالای اساس مشمول دریافت ارز دولتی بود) و در پاییز سال 98 مجوز ترخیص و واردات محموله به داخل کشور را دریافت نمودند که به این ترتیب محصول مشمول افزایش شدید قیمت شد.
خودپخشی: در این روش واردکننده می‌تواند صرفاً مسئولیت توزیع و پخش فرآورده‌های وارداتی را عهده‌دار شود تا از اجحاف 23درصد افزایش قیمت و در مواردی بیشتر جلوگیری کند.

خوان پنجم
تا سال‌های اول دهه 90 واردکننده با درصد سود معین شده از سوی سازمان حمایت از مصرف‌کننده (23 درصد ارزان‌تر) از توزیع سراسری و استانی اقدام به توزیع فرآورده بین دامداران و مشتریان خود نموده و به ارائه خدمات می‌پرداخت، اما از آن به بعد سیستم خودپخشی در فرایند پیچیده‌ای قرار گرفت که مثلاً یکی از آن‌ها تستِ نداشتن اعتیاد، تست مورفین، نداشتن سوءپیشینه برای مدیران واردکننده است، در حالی که همان فرآورده در زمان مدیریت افرادی وارد شده که قبلاً این آزمایش‌ها را ارائه نداده‌اند.
از طرفی در بسیاری موارد، برخی اعضای هیأت‌مدیره را همسر و فرزندان مدیران تشکیل می‌دهند و بعضی از افراد خانواده در خارج کشور (تحصیل یا اقامت) هستند که عملاً دریافت مجوز خودپخشی را غیرممکن و گران‌فروشی 23درصد را قانونی می‌کند. این گران‌فروشی قاعدتاً در گران‌تر شدن گوشت، شیر، مرغ، تخم‌مرغ، شیلات، عسل و... فرآورده‌های آن تأثیر گذاشته است.

حال چه باید کرد؟
به نظر می‌رسد تفکیک سطوح چهار دسته از محصولات و شرح وظایف آن‌ها و جداسازی آن‌ها به فوق‌حساس(واکسن)، حساس(دارو) و عادی(مکمل‌ها و ضدعفونی‌ها) و تفکیک ضوابط انبارداری‌ها و بهره‌گیری از تکنولوژی روز (برای به حداقل رساندن زمان بررسی، تحقیق، آزمایش و نتیجه‌گیری)، قیمت محصول و صدور پروانه همراه با افزایش نیروهای کارشناس مربوطه در کمیته بررسی و تشکیل جلسه همه روزه آن و حتی استفاده از توان آزمایشگاهی و تشخیص بخش خصوصی، زمان را به حداقل برسانند. زیرا بخش‌خصوصی براساس ماهیت ذاتی و کاری خود ساعت کار اداری و روز تعطیل و غیرتعطیل را نمی‌شناسند.
از طرفی، اگر اعضاء هیأت مدیره در واردات مکمل‌ها و مواد ضدعفونی اهلیت و مشروعیت دارند در مرحله خودپخشی اخذ مدارک شخصی مدیران (که معمولاً در دسترس نیستند) و در عملیات فیزیکی تخلیه و بارگیری، حمل، توزیع و ... نقشی ندارند که می‌تواند به سلسله عملیات دریافت مجوز پخش، سرعت مناسب داده و ضمناً پذیرش‌نامه تعهد به تکمیل مدارک موردنیاز از جانب شرکت برای تأمین زمان کافی در زمان دسترسی نداشتن به کسب مدارک مورد نظر، می‌تواند کمکی در تسریع صدور مجوز خودپخشی داشته باشد.

ماهنامه دام و کشت و صنعت – شماره ۲۴۴ – مهر ۱۳۹۹


 

مدیر سایت
info@iranagrimagazine.com

به این مطلب امتیاز دهید:

کارشناسان ما در مورد مشکلات تولید محصولات، که نمی‌توانید برای آن جوابی پیدا کنید؛ می‌توانند به شما کمک کنند

info@iranAgriMagazine.com
arrow