سیاستگذاری کشاورزی
30 تا 40 درصد کاهش تولید

تأثیر وضعیت نهاده‌ها
بر تولید محصولات کشاورزی سال زراعی آینده
30 تا 40 درصد کاهش تولید

سپری شدن آخرین روزهای تابستان و تغییر درجه حرارت به سمت ظهور نشانه‌های پاییز، بهره‌برداران بخش کشاورزی، مسئولان و دست‌اندرکاران را برای مهیا کردن نیازهای کشت‌های سال 1399-1400 به حرکت و تکاپو انداخته تا هر یک به نوبه خود گوشه‌ای از این گلیم فرسوده را به دست بگیرد.
اگرچه هر یک از کشاورزان بنابر حوزه جغرافیایی و اقلیمی، خود اِشراف کامل بر چند و چون وظایف نانوشته در انتخاب محصول دارد، اما شرایط حاکم بر کشور در تأمین نهاده‌ها اعم از بذر، کود، سم و سایر ملزومات می‌تواند هر طرح و برنامه‌ای را از مسیر خود منحرف و یا بی‌اثر نماید.
یقیناً محصولات استراتژیک در برنامه‌های تدوین شده در بالای این فهرست قرار دارند که از همه مهم‌تر گندم وضعیتی منحصربفرد دارد، چراکه تأمین‌کننده قوت غالب جامعه است.
تا این لحظه از سوی مسئولان و متولیان کشت گندم و احتمالات و پیش‌بینی‌هایی که می‌توانند بر روند برنامه‌های مربوطه اثر بگذارند، عمل یا عکس‌العملی مشاهده نگردیده، چرا که در صورت تداوم نظریه «خودکفایی» در تولید گندم، ضرورتاً می‌بایست از ماه‌ها قبل تمهیداتی در تأمین بذر، کود، سم و پس از آن زیرساخت‌های دیگر اندیشیده شود.
سیر صعودی افزایش اراضی زیرکشت گندم در یک دهه اخیر، علی‌رغم نوسانات بسیار در مساحت زیرکشت (آبی و دیم)، میزان کودهای تخصیص‌یافته و انتقال آن‌ها از مبادی تولید و یا واردات، به گونه‌ای که در زمان مقتضی، بدون تأخیر موثر در برنامه کشت کشاورزان به دست آن‌ها برسد، تأمین انواع بذور متناسب با شرایط اقلیمی، تأمین آب و ماشین‌ها و ادوات و... همچنان ادامه داشته، اما هیچگاه مورد رضایت گندمکاران نبوده است. در مورد سایر محصولات و با وجود به‌اصطلاح استراتژیک نبودن آن‌ها، وضعیت‎ بهتر از گندم نبوده است.
در مناطقی که کشاورزان توانایی کشت 2 یا 3 محصول را دارند، مشکلات تأمین نهاده‌ها مبدل به رنجی مستمر و مأیوس‌کننده درآمده و تهیه بذر، کود و سم که سه عامل اساسی در تولید یک محصول می‌باشند برای آن‌ها دردسرساز شده است. گفته می‌شود که در سال زراعی آینده، احتمال دارد بین 30 تا 40 درصد اُفت تولید داشته باشیم که کمبود یا نبود نهاده‌ها عاملی تعیین‌کننده در این مقوله است.
ایران به‌طور متوسط، سالیانه ۵/۶ میلیون تن کود اوره تولید می‌کند که کمتر از یک سوم آن با اما و اگرهای بسیار به دست کشاورزان رسیده و مصرف می‌شود.
در این مقوله با یک پرسش اساسی روبرو می‌شویم که چرا کشاورزان ما از اولویت تأمین کود خارج شده به گونه‌ای که گاه یک کیسه کود اوره را باید با پرداخت چند برابر قیمت واقعی از بازار سیاه تهیه نمایند. بدیهی است که در ابتدا انگشت اتهام به سمت دولت و نهادهای اجرایی و نظارتی نشانه می‌رود. در حالی که مسئولان با آمارهای محصولات تولید شده برای خود طلب کسب وجاهت می‌نمایند، اما کفه تلاش‌ها و مشقات همچنان به طرف کشاورزان سنگینی می‌کند.

رانت‌خواران حاشیه‌ای
در حوزه‌های بذر و سموم کشاورزی وضعیت از کود نیز نابسامان‌تر است. بذور گران و اکثراً کم کیفیت و با قدرت جوانی زنی اندک که اکثراً از کانال‌های قاچاق و غیررسمی در بازار به فروش می‌رسند، کشاورزان را با مشکلات متعددی روبرو می‌نماید. سموم دفع آفات و علف‌های هرز و... نیز بر همین سبک و سیاق‌اند.
علی‌رغم اعلام نیاز واقعی از سوی مراجع ذیربط، اما گاه بسیار بیش از میزان تقاضا، انواع سم وارد می‌شود. در حالی که این مازاد عرضه می‌بایست موجب کاهش قیمت‌ها شود، اما با احتکار سموم توسط واردکنندگان، این سموم با قیمت‌هایی بیش از نرخ‌های پیشین به فروش می‌رود. دولت و مراجع اجرایی و نظارتی و قضایی نیز فقط تماشاگرند.
تاکنون، نتایج حاصله از وضعیت حاکم‌بر نهاده‌ها هیچگاه در جهت منافع تولیدکنندگان و بهره‌برداران بخش کشاورزی نبوده و تحمیل مشکلات بر کشاورزان کماکان ادامه داشته است. در سالی که شش ماهه اول آن به پایان رسیده شکایات و نارضایتی‌های بهره‌برداران در تمام زیربخش‌های کشاورزی به‌طور روزانه اعلام شده و از گندم‌کار و ذرت‌کار و گوجه‌کار، تا تولیدکنندگان محصولات باغی و دامداران و مرغداران و زنبورداران و... روزانه به ادامه این وضع اعتراض کرده‌اند.
بنابراین چندان جای تعجبی ندارد که احتمال یک کاهش 30 تا 40 درصدی در تولید محصولات ایجاد شود، اگرچه آمارها برخلاف واقع می‌توانند روندی افزایشی را نشان دهند.
در سال آینده در چنین ماه‌هایی دیگر اثری از دولت تدبیر و امید نخواهد بود، بنابراین زیبنده است حتی برای یک سال زراعی، کشاورزان مورد توجه قرار گیرند تا اندکی از آلام آن‌ها در این سال‌ها کاسته شود.

ماهنامه دام و کشت و صنعت – شماره ۲۴۳ - ۱۳۹۹

مدیر سایت
info@iranagrimagazine.com

به این مطلب امتیاز دهید:

کارشناسان ما در مورد مشکلات تولید محصولات، که نمی‌توانید برای آن جوابی پیدا کنید؛ می‌توانند به شما کمک کنند

info@iranAgriMagazine.com
arrow