سیاستگذاری کشاورزی
تعاون روستایی بایدها و نبایدها

زدودن غبار مغفول ماندن
از چهره سازمان مرکزی تعاون روستایی
تعاون روستایی بایدها و نبایدها...

علی طالبی

طبق آنچه در قانون اساسی جمهوری اسلامی آمده، اقتصاد کشور بر سه پایه اقتصاد دولتی، خصوصی و تعاونی نهاده شده که براساس دو اصل 43 و 44 قانون اساسی بخش تعاون در آنجا رسمیت یافته است.
لزوم وجود یک ساختار که قادر به حل مشکلات عدیده بخش کشاورزی، بهره‌برداران و روستائیان باشد، از دیرباز مورد نظر مسئولان کشور بوده به‌گونه‌ای که در سال 1342، سازمان مرکزی تعاون روستایی با برعهده گرفتن ارائه خدمات آموزشی، تجاری و تکنیکی (به‌صورت فردی و یا گروهی به روستائیان) تأسیس شد.
یکی از اهداف تأسیس شرکت‌های تعاونی، قطع دخالت واسطه‌ها، رباخواران، سلف‌خرها و دلالان از عرصه کشاورزی و کشاورزان و یاری رساندن به آن‌ها در مواردی همچون اعطای وام، تحت پوشش بیمه قرار دادن محصولات آن‌ها، اعم از زراعی، باغی و دامی و کمک به آن‌ها در زمینه‌های تأمین نهاده‌ها و نیازهای جاری بود.
در کشورهای توسعه یافته، تعاونی‌های روستایی تقریباً تمامی خدمات مورد نیاز روستائیان را تأمین می‌نمایند و لذا کمتر دیده می‌شود تا کشاورزی به ناچار برای برطرف کردن یک نیاز یا خرید یک کالا راهی شهر شود. آنچه در آغاز تأسیس تعاون روستایی به‌عنوان شرح وظایف آن تدوین و «باید»هایی به عهده آن گذاشته شد، اگرچه در آغاز کار هیجان انگیز و امیدوارکننده بود، اما به تدریج از مسیر تعریف شده خارج و به ساختاری غبار گرفته و کدر مبدل گردید.
تعاونی‌های روستایی که می‌توانستند حلقه اتصال بین وزارت جهاد کشاورزی و تولید و بهره‌بردار و نهایتاً ایجاد چرخه اقتصادی باشند به دلیل به فراموشی سپرده شدن و علیرغم آنکه 85 درصد از روستاییان عضو این سازمان می‌باشند، بازدهی آن‌ها در سطح جامعه با این رقم همخوانی ندارد. انتظار می‌رفت سازمان تعاون روستایی از این ظرفیت حداکثر بهره‌برداری را می‌نمود، اما مدیریت ناکارآمد مانع از این امر شد.
به نظر کارشناسان، تعاونی‌های روستایی می‌بایست مرکزی جهت تبادل تجربه‌ها، بررسی نیازها جهت بهبودی تولیدات کشاورزی و دامی، کسب و جذب دانش و مهارت‌های نو، آموزش‌های فرهنگی، تشکیل هسته‌های مکانیزاسیون زراعت، باغبانی، دامداری و.. باشند و به ساختارهای قوی مبدل شوند، اما مروری بر عملکرد سال‌های گذشته نشان می‌دهد این‌گونه نشد و به تدریج آن عقب‌نشینی‌ها منجر به عقب ماندگی‌ها در شرایط کنونی گردید.
آمار و ارقام، طرح سوالات زیر را به ذهن متبادر می‌کند که:
• چرا اعضاء تعاونی‌های روستایی باید همه ساله متحمل نابودی میلیون‌ها تن از محصولاتی که برای تولید یک واحد از آن‌ها همه گونه رنج و مشقت را تحمل کرده‌اند، باشند؟
• چرا از تعاونی‌ها حمایت نشده و قدرتمند نمی‌شوند و منحصراً با نگاهی ابزاری برای جمع‌آوری آمار و ارقام مسئولان به آن‌ها نگریسته می‌شود؟
• اگرچه اجرای امور ترویجی در تمام زمینه‌ها به عهده وزارت جهاد کشاورزی است، اما چرا از مسئولان ذیربط خواسته نمی‌شود تا به‌طور مستمر و پیوسته در تمامی زمینه‌های زراعی، باغی، دامی، مکانیزاسیون، آب و خاک و... به روستائیان خدمات ترویجی ارائه نمایند.

و چرا...
چنین عوارضی ناشی از ناکارآمدی مدیریت و کرختی حاکم بر سازمان مرکزی است. فروشگاه‌های تعاون روستایی عمدتاً به تهیه و فروش مواد خوراکی، بهداشتی، دمپایی، پودر لباسشویی و رب گوجه فرنگی به روستاییان نمی‌باشند و الزاماً باید به عرصه‌های نیازهای واقعی و به روز با درجه بالاتری از اهمیت، نظیر انواع آموزش‌ها، تهیه سم و بذر و کود، تشکیل و تأسیس هسته‌های مکانیزاسیون، حمایت از صنایع دستی سنتی و بومی، تشکیل نمایشگاه‌ها (البته نه به‌صورت کنونی)، بازاریابی و ورود به عرصه‌های علوم جدید و فنی، رشد اقتصاد خانوارهای روستایی و کمک به خروج آن‌ها از زندگی معیشتی باشد.
تعاون روستایی متحرک شده قادر است در اقتصاد کشاورزی و به تَبَع آن در جامعه روستائیان تحول ایجاد نماید. زمینه‌های فعالیت برای تعاونی‌های روستایی آن چنان مختلف و متنوع است که می‌تواند سهم این بخش را در درآمد ناخالص ملی، به خوبی افزایش دهد.
در صورت درک این ضرورت که می‌بایست قوانین سازمان تعاون روستایی مورد بازنگری و حک و اصلاح قرار گیرند، مجلس جدید که انرژی و ادعای توان قانون‌گذاری به منظور بهبود شرایط کلی جامعه و همچنین کشاورزان را دارد، باید در این راه گام بردارد، چراکه با تداوم تحریم‌ها و قطع درآمدهای نفتی، ضرورت جایگزین کردن مسیرهای دیگری به منظور کسب درآمد باید مدّ نظر قرار گیرد.
با تغییراتی که به مناسبت انتصاب وزیر جدید وزارتخانه جهاد کشاورزی در آن ایجاد شده، ضرورت دارد تا غبار مغفول ماندن از چهره سازمان تعاون روستایی سترده شده و خون تازه‌ای در رگ‌های سازمان به جریان بیفتد. با تقویت این حلقه اتصال بین دولت و تشکل‌های مردمی و قدرت بخشی به آن، انتظار می‌رود که تأثیرگذاری بیشتری را در جامعه کشاورزی و روستایی شاهد باشیم.

ماهنامه دام و کشت و صنعت- شماره ۲۴۰ - ۱۳۹۹
 

مدیر سایت
info@iranagrimagazine.com

به این مطلب امتیاز دهید:

کارشناسان ما در مورد مشکلات تولید محصولات، که نمی‌توانید برای آن جوابی پیدا کنید؛ می‌توانند به شما کمک کنند

info@iranAgriMagazine.com
arrow