زراعت و باغبانی و منابع طبیعی
تاثیر‭ ‬استرس‭ ‬آبی بر‭ ‬گیاه‭ ‬پسته

تاثیر‭ ‬استرس‭ ‬آبی بر‭ ‬گیاه‭ ‬پسته

حسین‭ ‬مرادی
در‭ ‬میان‭ ‬کشت‌های‭ ‬متناسب‭ ‬با‭ ‬شرایط‭ ‬محیطی،‭ ‬به‭ ‬ویژه‭ ‬مناطق‭ ‬نیمه‭ ‬مرطوب‭ ‬مدیترانه‌ای،‭ ‬پسته‭ ‬به‭ ‬علت‭ ‬تحمل‭ ‬نوسانات‭ ‬خشکی‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬منطقه،‭ ‬بهتر‭ ‬از‭ ‬سایر‭ ‬محصولات‭ ‬مورد‭ ‬توجه‭ ‬تولیدکنندگان‭ ‬بوده‭ ‬است‭. ‬درسال‌های‭ ‬اخیر،‭ ‬در‭ ‬بسیاری‭ ‬از‭ ‬کشورهای‭ ‬جهان‭ ‬غرب،مقبول‭ ‬بودن‭ ‬طعم‭ ‬پسته‭ ‬روبه‭ ‬افزایش‭ ‬بوده‭ ‬و‭ ‬لذا‭ ‬باغداران‭ ‬پسته‭ ‬آمریکا‭ ‬اقدام‭ ‬به‭ ‬افزایش‭ ‬سطح‭ ‬باغ‌های‭ ‬پسته‌شان‭ ‬نموده‌اند‭. ‬علاوه‭ ‬بر‭ ‬آن،‭ ‬باغداران‭ ‬به‭ ‬تدریج‭ ‬روش‌های‭ ‬آبیاری‭ ‬سنتی‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬منظور‭ ‬کسب‭ ‬حداکثر‭ ‬استفاده‭ ‬از‭ ‬آب،‭ ‬به‭ ‬روش‌های‭ ‬قطره‌ای‭ ‬تبدیل‭ ‬کرده‌اند‭.‬
دسترسی‭ ‬به‭ ‬آب‭ ‬به‭ ‬تدریج‭ ‬به‭ ‬صورت‭ ‬مهمترین‭ ‬پارامتر‭ ‬به‭ ‬عنوان‭ ‬نشانگری‭ ‬برای‭ ‬گیاه‭ ‬و‭ ‬نحوه‭ ‬زمان‌بندی‭ ‬آبیاری‭ ‬در‭ ‬درختان‭ ‬میوه‭ ‬در‭ ‬آمده‭ ‬است‭. ‬این‭ ‬روش،‭ ‬به‭ ‬علت‭ ‬ارتباط‭ ‬فیزیولوژیکی‭ ‬در‭ ‬جریان‭ ‬آب‭ ‬در‭ ‬درخت‭ ‬شکل‭ ‬ویژه‌ای‭ ‬یافته‭ ‬است‭. ‬این‭ ‬روش‭ ‬با‭ ‬عنوان‭ ‬swp‭ ‬یا‭  - ‬پتانسیل‭ ‬آب‭ ‬در‭ ‬ساقه‭ -  ‬به‭ ‬منزله‭ ‬بهترین‭ ‬نشانگر‭ ‬چگونگی‭ ‬آب‭ ‬درخت‭ ‬در‭ ‬مقایسه‭ ‬با‭ ‬پتانسیل‭ ‬حفظ‭ ‬آب‭ ‬در‭ ‬برگ‌ها‭ ‬می‌باشد‭. ‬در‭ ‬نتیجه،‭ ‬زمان‭ ‬انتخاب‭ ‬شده‭ ‬در‭ ‬اندازه‌گیری‭ ‬swp‭ ‬به‭ ‬موضوعی‭ ‬برای‭ ‬تحقیق‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬زمینه‭ ‬بدل‭ ‬گردیده‭ ‬است‭.‬
آب‭ ‬درختان‭ ‬پسته‭ ‬و‭ ‬عملکرد‭ ‬روزنه‌ها‭ ‬در‭ ‬گردش‌های‭ ‬آبی‭ ‬معمولی‭ ‬مورد‭ ‬بررسی‭ ‬قرار‭ ‬گرفت‭ ‬و‭ ‬عکس‭ ‬العمل‭ ‬به‭ ‬کسری‭ ‬موازنه‭ ‬آبیاری‭ ‬منظم‭ ‬در‭ ‬کوتاه‭ ‬مدت‭  - ‬RDI‭ -  ‬و‭ ‬تأثیر‭ ‬عامل‭ ‬محیطی‭ ‬با‭ ‬استناد‭ ‬به‭ ‬شبکه‌های‭ ‬ریشه‌ای‭ ‬مختلف‭ ‬نیز‭ ‬مورد‭ ‬مطالعه‭ ‬قرار‭ ‬گرفت‭.‬

برای مطالعه مطلب «سموم‭ ‬غیراستاندارد، ‬گلخند‭ ‬پسته‭ ‬را‭ ‬خشک‭ ‬کرد» کلیک کنید

بررسی‭ ‬میدانی

این‭ ‬بررسی‭ ‬به‭ ‬مدت‭ ‬یک‭ ‬سال‭ ‬بر‭ ‬روی‭ ‬یک‭ ‬باغ‭ ‬پسته‭ ‬با‭ ‬درختان‭ ‬۱۴‭ ‬ساله‭ ‬در‭ ‬بخش‭ ‬مرکزی‭ ‬اسپانیا‭ ‬به‭ ‬عمل‭ ‬آمد‭. ‬PH‭ ‬خاک‭ ‬درمحل‭ ‬بررسی‭ ‬حالت‭ ‬قلیایی - ‬ ۱/۸ PH‭ -  ‬داشت‭ ‬و‭ ‬درخت‌های‭ ‬پسته‭ ‬از‭ ‬سه‭ ‬گونه‭ ‬P.Terebinthus،‭ ‬P.Atlantica‭ ‬و‭‭ P.Inteyerrima ‬بودند‭.‬فاصله‭ ‬طولی‭ ‬آن‌ها‭ ‬۷‭ ‬متر‭ ‬و‭ ‬فاصله‭ ‬عرضی‭ ‬۶‭ ‬متر‭ ‬از‭ ‬یکدیگر‭ ‬و‭ ‬تعداد‭ ‬آن‌ها‭ ‬۲۳۸‭ ‬درخت‭ ‬در‭ ‬هکتار‭ ‬بود‭.‬
سیستم‭ ‬آبیاری‭ ‬به‭ ‬صورت‭ ‬روزانه‭ ‬توسط‭ ‬آبیاری‭ ‬قطره‌ای‭ ‬به‭ ‬میزان‭ ‬۴‭ ‬لیتر‭ ‬در‭ ‬ساعت‭ ‬برای‭ ‬هر‭ ‬درخت‭ ‬تنظیم‭ ‬گردید‭ ‬و‭ ‬خطوط‭ ‬آبیاری‭ ‬در‭ ‬طرفین‭ ‬درخت‌ها‭ ‬به‭ ‬فاصله‭ ‬یک‭ ‬متر‭ ‬از‭ ‬ساقه‭ ‬درخت‭ ‬تعبیه‭ ‬شده‭ ‬بود‭ ‬و‭ ‬فاصله‭ ‬هر‭ ‬قطره‌چکان‭ ‬نیز‭ ‬یک‭ ‬متر‭ ‬بود‭.‬
آب‭ ‬و‭ ‬هوای‭ ‬منطقه‭ ‬از‭ ‬نوع‭ ‬مدیترانه‌ای‭ ‬و‭ ‬با‭ ‬میانگین‭ ‬۳۹۷‭ ‬میلی‭ ‬متر‭ ‬باران‭ ‬سالیانه‭ ‬بود‭ ‬که‭ ‬بیشتر‭ ‬آن‭ ‬در‭ ‬فصول‭ ‬پاییز،‭ ‬زمستان‭ ‬و‭ ‬بهار‭ ‬باریده‭ ‬می‌شد‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬تابستان‭ ‬بارانی‭ ‬نداشت‭. ‬دو‭ ‬عامل‭ ‬مهم‭ ‬بود‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬که‭ ‬جا‭ ‬مد‭ ‬نظر‭ ‬قرار‭ ‬گرفت،‭ ‬اول‭ ‬نوع‭ ‬واریته‭ ‬درخت‭ ‬پسته‭ ‬و‭ ‬دوم‭ ‬سیستم‭

‬چگونگی‭ ‬آبیاری‭.‬

در‭ ‬میان‭ ‬تئوری‌های‭ ‬به‭ ‬دست‭ ‬آمده‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬مطالعات،‭ ‬نتیجه‭ ‬مشخص‭ ‬آن‭ ‬شد‭ ‬که‭ ‬پتانسیل‭ ‬آب،‭ ‬نشان‭ ‬دهنده‭ ‬یک‭ ‬الگوی‭ ‬همیشگی‭ ‬در‭ ‬زمانی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬میزان‭ ‬پراکنش‭ ‬آب،‭ ‬وابستگی‭ ‬شدیدی‭ ‬به‭ ‬چگونگی‭ ‬دسترسی‭ ‬به‭ ‬آن‭ ‬و‭ ‬مقدار‭ ‬تبخیر‭ ‬در‭ ‬طول‭ ‬روز‭ ‬دارد‭.‬
برای‭ ‬رسیدن‭ ‬به‭ ‬یک‭ ‬نتیجه‭ ‬معمولی‭ ‬در‭ ‬مورد‭ ‬آزمایش‭ ‬کردن‭ ‬این‭ ‬روش،‭ ‬محققان‭ ‬آزمایش‌های‭ ‬متعددی‭ ‬بر‭ ‬روی‭ ‬آب‭ ‬موجود‭ ‬در‭ ‬برگ‌ها‭ ‬در‭ ‬یک‭ ‬وضعیت‭ ‬یکسان‭ ‬در‭ ‬زمان‌های‭ ‬مختلف‭ ‬روز‭ ‬و‭ ‬فصل‭ ‬سال‭ ‬انجام‭ ‬دادند‭. ‬این‭ ‬آزمایش‭ ‬به‭ ‬معلوم‭ ‬کردن‭ ‬تأثیر‭ ‬هر‭ ‬یک‭ ‬از‭ ‬فاکتورها‭ ‬بر‭ ‬روی‭ ‬سایر‭ ‬عوامل‭ ‬و‭ ‬همچنین‭ ‬معلوم‭ ‬نمودن‭ ‬رابطه‭ ‬بین‭ ‬واقعیت‌ها‭ ‬و‭ ‬علت‌ها،‭ ‬انجامید‭. ‬در‭ ‬چنین‭ ‬شرایطی،‭ ‬اندازه‌گیری‭ ‬پتانسیل‭ ‬آب‭ ‬ساقه‭ ‬به‭ ‬عنوان‭ ‬یک‭ ‬شاخص‭ ‬مفید‭ ‬از‭ ‬استرس‭ ‬آبی‭ ‬در‭ ‬بعضی‭ ‬از‭ ‬گونه‌های‭ ‬درختان‭ ‬میوه‭ ‬و‭ ‬نوسانات‭ ‬این‭ ‬پارامتر‭ ‬تحت‭ ‬شرایط‭ ‬آبی‭ ‬شدید،‭ ‬معلوم‭ ‬نمود‭ ‬که‭ ‬رابطه‭ ‬تنگاتنگی‭ ‬با‭ ‬ویژگی‭ ‬VPD‭ ‬‭ ‬یا‭  - ‬کسری‭ ‬موازنه‭ ‬فشار‭ ‬تبخیر‭ -  ‬وجود‭ ‬دارد‭. ‬برای‭ ‬مشخص‭ ‬کردن‭ ‬دامنه‭ ‬رابطه‭ ‬بین‭ ‬SWP‭ ‬و‭ ‬ VPD ‭  - ‬پتانسیل‭ ‬آب‭ ‬ساقه‭ ‬و‭ ‬کسری‭ ‬موازنه‭ ‬فشار‭ ‬تبخیر‭ -  ‬در‭ ‬درخت‌های‭ ‬پسته‌ای‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬خوبی‭ ‬آبیاری‭ ‬شده‭ ‬و‭ ‬یا‭ ‬تحت‭ ‬شرایط‭ ‬کم‭ ‬آبی‭ ‬قرار‭ ‬دارند،‭ ‬یک‭ ‬سری‭ ‬آزمایش‭ ‬انجام‭ ‬شد‭. ‬این‭ ‬آزمایش‌ها‭ ‬به‭ ‬منظور‭ ‬بررسی‭ ‬مکانیسم‌های‭ ‬مربوط‭ ‬به‭ ‬وضعیت‭ ‬مراحلی‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬موضوع‭ ‬کسری‭ ‬موازنه‭ ‬آبیاری‭  - ‬RDJ‭ -  ‬مورد‭ ‬سنجش‭ ‬قرار‭ ‬گرفت‭ ‬عبارت‭ ‬بودند‭ ‬از‭: ‬
مرحله‭ ‬اول‭:‬‭ ‬از‭ ‬هنگام‭ ‬شکوفه‭ ‬زدن‭ ‬تا‭ ‬پایان‭ ‬رشد‭ ‬کامل‭ ‬میوه‭ ‬
مرحله‭ ‬دوم‭:‬‭ ‬از‭ ‬مرحله‭ ‬رشد‭ ‬حداکثری‭ ‬میوه‭ ‬تا‭ ‬زمان‭ ‬رشد‭ ‬نهایی‭ ‬مغز‭ ‬آن‭ ‬و‭ ‬یا‭ ‬به‭ ‬قول‭ ‬باغداران‭ ‬سفت‭ ‬شدن‭ ‬پوسته‭ ‬میوه‭.‬
مرحله‭ ‬سوم‭:‬‭ ‬از‭ ‬شروع‭ ‬تشکیل‭ ‬مغز‭ ‬تا‭ ‬هنگام‭ ‬برداشت‭.‬
برحلاف‭ ‬سایر‭ ‬میوه‌ها،‭ ‬رشد‭ ‬پریکارب‭ ‬و‭ ‬مغز‭ ‬دانه‭ ‬در‭ ‬گیاه‭ ‬پسته‭ ‬جدا‭ ‬از‭ ‬هم‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬دو‭ ‬زمان‭ ‬متفاوت‌اند‭. ‬از‭ ‬بین‭ ‬دو‭ ‬مرحله،‭ ‬مرحله‭ ‬رشد‭ ‬میوه‭ ‬بیشترین‭ ‬حساسیت‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬استرس‭ ‬آبی‭ ‬دارد‭ ‬و‭ ‬لذا‭ ‬باید‭ ‬درخت‌ها‭ ‬آبیاری‭ ‬شوند‭. ‬در‭ ‬صورت‭ ‬تبخیر‭ ‬و‭ ‬تعرق‭ ‬بالا،‭ ‬آبیاری‭ ‬باید‭ ‬به‭ ‬گونه‌ای‭ ‬باشد‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬صورت‭ ‬۱۰۰‭ ‬درصد،‭ ‬این‭ ‬کمبود‭ ‬را‭ ‬جبران‭ ‬نماید‭. ‬

منبع‭ ‬اصلی‭: ‬نشریه‭ ‬بین‭ ‬المللی‭ ‬آب‭ ‬و‭ ‬آبیاری‭  - ‬International Water &‭ ‬Irrigation‭ - ‬

ماهنامه دام و کشت و صنعت -  شماره ۲۰۳  -  سال ۱۳۹۵
 

ماهنامه دام و کشت و صنعت پنجره ای به آگاهی و دانش

مدیر سایت
info@iranagrimagazine.com

به این مطلب امتیاز دهید:

کارشناسان ما در مورد مشکلات تولید محصولات، که نمی‌توانید برای آن جوابی پیدا کنید؛ می‌توانند به شما کمک کنند

info@iranAgriMagazine.com
arrow