زراعت و باغبانی و منابع طبیعی
حمایت نمی‌خواهیم، سنگ‌اندازی نکنید

پای صحبت تولیدکنندگان کودهای کشاورزی
حمایت نمی‌خواهیم، سنگ‌اندازی نکنید

کود نهاده‌ای بسیار با ارزش و استراتژیک در تولیدات کشاورزی است که کشاورزی بدون آن از عملکرد ناچیزی برخوردار خواهد بود بخصوص تولیدات در حجم بالا که مواد مغذی خاک توسط گیاه جذب و در محصول تولیدی از مزرعه خارج می‌شود لذا ضرورت دارد که کودهای مورد نیاز برای کشت‌های بعدی به خاک مزرعه اضافه گردد.
برداشت محصول از زمین یک طرفه نیست و الزاما" باید به همان مقدار که از مواد غذایی خاک برداشت می‌شود. به همان میزان و شاید اندکی بیشتر به آن برگردانده شود تا بتوان محصول مناسبی در مرحله بعد برداشت نمودو به همین دلیل از هزاران سال قبل بشر به افزودن کودهای دامی و آلی به زمینهای کشاورزی مواد غذایی مورد نیاز آن را تامین کرده است.حال به دلیل افزایش جمعیت جهانی و نیاز به غذای بیشتر باید از انواع کودهای کشاورزی بهره برد.
در بخش کشاورزی، سالیانه حدود 4 میلیون تن کودهای کشاورزی مصرف می‌شود که میانگین آن 55 کیلو در هکتار است و حال آنکه متوسط مصرف جهانی در حدود 100 کیلوگرم است و در کشورهایی نظیر بلژیک 350 کیلوگرم و ایرلند 520 کیلوگرم می‌باشد.
انجمن تولیدکنندگان کودهای کشاورزی سهم بزرگی از تامین کود مورد نیاز کشور را برعهده دارد که با اندک توجهی به اهمیت تامین امنیت غذایی، می‌توان به اهمیت و ارزش کار اعضای این انجمن پی برد. اما صنعت کود در کشور از بعضی سوءمدیریت‌ها و سیاست‌گذاری‌های نادرست از گذشته رنجور و گلایه مند است. سیاست گذاری‌هایی که جسته و گریخته در بعضی از شماره‌های قبل مجله نیز به آنها پرداخته‌ایم و زیانی که به این صنعت تحمیل می‌کند را به کرات گوشزد کرده‌ایم در ادامه این سلسله مطالب با چند تن از اعضای هیئت مدیره انجمن تولید‌کنندگان کودهای کشاورزی به گفت و گو نشسته‌ایم که نتایج این نشست صمیمی در ذیل آمده است:

صیاد فرهادی؛ رییس هیئت مدیره انجمن تولید‌کنندگان کود و مدیر عامل شرکت مروارید ارس باران و رییس هیئت مدیره شرکت صنعت پتاس به خبرنگاران دام، کشت و صنعت گفت اینجانب با توجه به نیاز کودی که در کشور احساس می‌شد، در گرمسار(ایوانکی) یک کارخانه تولید کود سولفات پتاسیم تاسیس کرده ام تا بتوانم در تامین غذایی مردم کشور سهمی هر چند اندک داشته باشم .رئیس هیئت مدیره انجمن تولید‌کنندگان کود ادامه داد؛ قبل از دولت اول آقای احمدی نژاد حدود 325 شرکت تولیدکننده کود داشتیم که حدود 300 کارخانه از آنها با شرکت خدمات حمایتی کشاورزی قرارداد داشتند و کودهای باغی و زراعی تولید می‌کردند.
اما با مشکلاتی که برای ادامه کار پیش آمد و نیز بعضی اهمال کاریهای هم صنفان خودمان با عرضه محصول بی‌کیفیت به بازار، باعث شده حدودا" تعداد 120 کارخانه در چرخه تولید باقی مانده است. متاسفانه بعضی تخلفات در این صنف ایجاد بی‌اعتمادی می‌کنند و علاوه بر همه مشکلاتی که در سر راه تولید قرار دارد.
از ندانم کاریها و تخلف‌های هم صنفان هم ضربه می‌خوریم. وی اضافه کرد مسئله این است که در مورد همه این شرکتها سرمایه گذاری‌های عظیمی صورت گرفته و زیر ساخت‌های آن ایجاد شده است. همین واحدهای موجود در مورد کود پتاسه توان تامین حدود 200 هزارتن کود"سولفات پتاس" را دارند که این مقدار جوابگوی تمام نیاز داخلی به این کود است.
فرهادی گفت؛ زمانی توجیه اقتصادی برای کارخانه‌های تولیدی برقرار است که بتوانند حداقل با 90 درصد ظرفیت تولید فعالیت نمایند و اگر این همه سرمایه و وقت برای کار بگذارید و کمتر از این مقدار تولید کنید دیگر توجیه اقتصادی برای تولید وجود نخواهد داشت. در شرایط فعلی اقتصاد مملکت ما، یک تولیدکننده باید بیش از سود بانکی، سود ببرد که تولید برای او توجیه پذیر باشد.در غیر این صورت سرمایه‌ها از چرخه تولید خارج خواهند شد.با کمی همت می‌توان SSP را جایگزین TSP کرد. وی در مورد کودهای SSP(سوپر فسفات ساده) و TSP(سوپر فسفات تریپل) نیز می‌گوید؛ واردات کود SSP نداریم اما کود TSP را وارد می‌کنیم، بطوریکه سال 1398 در حدود 240 هزار تن TSP وارد کشور شده است. بهتر است که در سیستم‌های کشتمان SSP را جایگزین TSP کنیم چون توان تولید این مقدار TSP در داخل وجود ندارد اما می‌توان برای تولید SSP برنامه ریزی کرد و در داخل تولید نمود.
وی افزود؛ در بحث جایگزینی SSP هم مشکلاتی برای تولید داریم اولا" تولیدکنندگان سرمایه در گردش کافی ندارند، ثانیا" خاک لازم برای تولید این کود به اندازه کافی وجود ندارد و دست آخر فروش آن بعلت توزیع TSP با یارانه توسط شرکت خدمات حمایتی کشاورزی با مشکل مواجه می‌شود.
وی اضافه کرد؛ در جلسه‌ای که با آقای مهندس عباس کشاورز سرپرست وقت وزارت جهاد کشاورزی داشتیم ایشان گفتند که اگر شما در مورد هر کودی قول بدهید که نیاز کشور را تامین کنید من واردات آن را قطع می‌کنم چون که ما باید از تامین آن اطمینان حاصل کنیم و مسئولیت غذای جامعه را تامین نماییم.
در حال حاضر نیز کار درستی که آقای دکتر خاوازی انجام داده اینکه یارانه ارزی کود را حذف کرده است. اگر یارانه ریالی را هم برمی داشتند خیلی بهتر می‌شد و با این کار دو تا اتفاق می‌افتاد؛ تولید‌کنندگان واقعی شناسایی می‌شدند و کسانیکه عملا" تولید‌کننده نیستند و فقط کیسه‌های کود را عوض می‌کنند و محصولات دیگران را در کیسه‌های خودشان می‌ریزند و می‌فروشند از بازار جمع می‌شدند و رقابت در کیفیت رخ می‌داد.

یارانه ارزی و ریالی برای کودها:
فرهادی در مورد سایر کودها نیز گفت سال قبل حدودا دو میلیون تن کود اوره توزیع شده که مشمول حمایت یارانه ریالی بوده است.
سولفات پتاسیم هم بالای یکصد هزار تن تامین کرده‌اند که بخشی از آن وارداتی بوده و مشمول دریافت یارانه ارزی و ریالی بوده است یعنی شرکت خدمات حمایتی کشاورزی آن را با ارز 4200 تومان وارد می‌کرد و یک یارانه ریالی هم به آن تعلق می‌گرفت . بعد 1800 تومان به کشاورز می‌فروخت. بعد از این با توجه به قطع ارز 4200 تومانی قیمت تمام شده این کود افزایش یافته و
بیش از 10000 تومان خواهد رسید البته امسال شرکت خدمات حمایتی کشاورزی قیمت فروش خودش را 2360 تومان اعلام کرده در حالیکه خودش باید بالای 10 هزار تومان آن را خریداری کند.
فرهادی اضافه کرد؛ یارانه ریالی هنوز سر جای خودش است. مشکلی که این شیوه تخصیص یارانه دارد این است که مستقیما" به دست کشاورزان نمی‌رسد. این کودهایی که برای کشاورزان و تولیدکنندگان در نظر گرفته شده است در بازار نشتی پیدا می‌کند.
فرهادی گفت؛ به عنوان مثال اوره فقط در کشاورزی مصرف نمی‌شود و یک مصرف عمده هم در صنایع چسب‌سازی دارد. اوره یا از طریق شرکت خدمات حمایتی توزیع می‌شود یا از طریق بورس کالا و از طرفی نیاز صنایع چسب‌سازی به اوره و خریدی که از بورس کالا می‌کند هم مشخص است. باید این مسئله بررسی شود و از بورس کالا استعلام بگیرند تا معلوم شود که چسب سازان چقدر اوره گرفته‌اند و چقدر مصرف اوره دارند تا مشخص شود که آیا اوره یارانه‌ای کشاورزان استفاده می‌کنند یا نه؟ نمی‌گویم که حتما از این اوره استفاده کرده‌اند اما باید این موضوع بررسی شود.
متاسفانه از طریق مختلف احتمال انتقال کود به بازار غیر کشاورزی و انحراف این یارانه از مسیر اصلی خودش وجود دارد. بهترین کار این است که دولت یارانه کود را کلا" حذف کند و پول را مستقیما" به محصول بدهد. زیر ساختها را درست کند، ضایعات محصولات کشاورزی را کمتر کند. کمباین‌های مدرن بخرد تا این همه ریزش نداشته باشد و با کارهایی از این قبیل به کشاورزان کمک کند.
اگر یارانه کود را حذف کنند دیگر نیازی به این همه بگیر و ببند نیروی انتظامی، تعزیرات و بازرسی و ... نبوده و لازم نیست دولت این همه وقت و انرژی برای این کار بگذارد. فقط کافی است دولت روی کیفیت تولیدات نظارت داشته باشد. چرا که در مورد کودهای مختلف استانداردهای تعریف شده وجود دارد. دولت در صورت حذف یارانه کود فقط کافی است روی استانداردها نظارت داشته باشد و براساس استانداردها در بازار پایش انجام دهد.
وی به عنوان یک تجربه شخصی خودش هم گفت؛ در کشور ترکیه که از یک کارخانه تولید کود دیدن می‌کردیم وزارت کشاورزی در این کارخانه یک آزمایشگاه ایجاد کرده بود و کارشناسان آزمایشگاه از وزارت کشاورزی حقوق می‌گرفتند و جنسی که از کارخانه خارج می‌شد را نمونهگیری و آزمایش‌های کیفی آن را انجام می‌دادند.
اما در اینجا اگر چنین کارشناسان و آزمایشگاهی هم وجود داشته باشد متعلق به خود کارخانه است و حقوق آنها را هم کارخانه تولیدی می‌دهد. در اینصورت معلوم است تعصب کارخانه دار را هم خواهد داشت.

ماهنامه دام و کشت و صنعت-شماره ۲۳۹- ۱۳۹۹

مدیر سایت
info@iranagrimagazine.com

به این مطلب امتیاز دهید:

کارشناسان ما در مورد مشکلات تولید محصولات، که نمی‌توانید برای آن جوابی پیدا کنید؛ می‌توانند به شما کمک کنند

info@iranAgriMagazine.com
arrow