زراعت و باغبانی و منابع طبیعی
حال و روز گریان پسته خندان

پسته از محصولات مهم باغی در کشور ما است که ارزش صادراتی و ارزآوری بالایی در آن نهفته است. شاید بتوان گفت پسته بخش مهمی از شناسنامه بین‎المللی ما در تولیدات کشاورزی است. بعضی از مسائل پیرامون این محصول با ارزش از جمله میزان تولید، صادرات، استان‌های تولیدکننده، تأثیر کرونا و بعضی مسائل دیگر را در گفت‎وگو با محمود بارانی، با 50 سال سابقه فعالیت در تولید و تجارت پسته و داراب حسنی، مدیرکل میوه‌های سردسیری و خشک مورد بررسی قرار داده‌ایم:

محمود بارانی، تولید کننده و تاجر پسته می‌گوید: تخمین تولید امسال پسته در کشور روی 260-240 هزار تن می‌باشد. کرونا باعث شده که الان 4-3 ماه است که صادرات به کندی انجام شود. الان سفارش‌هایی وجود دارد، محصول هم در انبارها موجود است اما برای صادرات هنوز راه‌ها باز نشده است.
وی ادامه داد: تعداد زیادی از کشورها مانند اروپا، چین، هند، پاکستان و دیگر کشورها مشتری داریم اما پسته‌هایی که قبل از کرونا صادر شده بود در گمرکات باقی مانده و بعد از صادرات هم محصول پسته در انبارها روی دست تجار مانده است.در حال حاضر سفارش‎های زیادی برای صدور پسته داریم.
بارانی ادامه داد: در کشورهای دیگر مانند اروپا اینگونه نیست که ذخیره محصولات غذایی آن‌ها طولانی مدت باشد و الان فروشگاه‌ها به احتمال اینکه کمبود مواد غذایی اتفاق بیفتد، تخلیه شده است و سفارش خرید از همه جا وجود دارد اما باید خطر کرونا کم شود و راه‌ها باز باشد تا امکان صادرات وجود داشته باشد. الان 3-2 ماه است که ما سفارش‌هایی داریم ولی امکان صادرات آن نیست. حتی قراردادهایی هم با بعضی کشورها داریم که با وجود اینکه محصولی برایشان نفرستاده‌ایم قرارداد را فسخ نکرده اند؛ چون شرایط را می‌دانند و از طرفی هم به محصول نیاز دارند.
وی در بخش دیگری از این گفت‌وگو عنوان کرد: انتقال ارز به کشوری مانند سوئیس راحت‌تر از کشورهای دیگر است و سوئیس کمتر زیر بار خواسته‌های آمریکا می‌رود. یعنی حتی در این شرایط تحریم هم، کشوری مثل سوئیس مشتری محصول پسته ما است. اما فعلاً سختی کار در رساندن پسته به سوئیس است.

مشکل نقدینگی پسته‌کاران
وی در مورد مشکلات باغداران در این شرایط همه‌گیری کرونا می‌گوید: از جمله مشکلات آنها در شرایط فعلی کمبود نقدینگی است. محصول روی دست باغداران باقی مانده و باید آن را بفروشند و تبدیل به نقدینگی کنند تا نهاده‌هایی مانند کود، سم و... را تهیه کنند و دولت از این جهت باید به باغداران کمک کند.
بارانی افزود: زمانی که قیمت دلار 10 هزار تومان بود تولیدکننده‌ها پسته را کیلویی 115-110 هزار تومان می‌فروختند و الان که دلار 17 هزار تومان شده باز هم قیمت پسته همان 115-110 هزار تومان باقی مانده است؛ چون صادرات عملاً متوقف شده است. در شرایط عادی ماهیانه حدود 30 هزار تن پسته از ایران صادر می‌شد اما الان 3 ماه است که صادرات انجام نگرفته است و حدود 90 هزار تن باید در این سه ماه صادر می‌شد که عملاً متوقف شده است.

17  استان مستعد کشت پسته
این فعال در عرصه تولید و صادرات پسته گفت: استان کرمان قدیمی‌ترین و عمده‌ترین مرکز تولید و صادرات پسته است و حدود 70 درصد تولید در این استان انجام می‌گیرد. قدیمی‌ترین درخت پسته 1800 سال است که در رفسنجان قرار دارد. پسته در حدود 17 استان حاشیه کویر مانند استان‌های قم، سمنان، کاشان، یزد، خراسان و دامغان تولید می‌شود که چون در استان کرمان بحران آب وجود دارد، پسته‎کاران کرمانی در بقیه نقاط کشور برای کاشت پسته و تولید آن پخش شده‌اند.
بارانی ادامه داد: پسته تولیدی بعضی مناطق مانند خراسان، سمنان و دامغان بیشتر به‌صورت تازه‌خوری مصرف می‌شود و تولید خشکباری آن کمتر است و صادرات پسته از نوع خشکباری آن است که عمدتاً از استان کرمان و بعضی استان‌های دیگر است. مثلاً استان مرکزی الان 15 تن پسته دارد و تبدیل به یکی از قطب‌های پسته شده است.
وی افزود: در بعضی استان‌ها مانند استان مرکزی باغات پسته به‌صورت تجمیع است مثلا در زرندیه 10 هزار هکتار پسته یک جا وجود دارد اما در بعضی استان‌ها مانند قم که 20 هزار هکتار پسته به ثبت رسیده است باغات آن یک جا نیستند و پراکنده‌اند ولی در بعضی نقاط مانند: کرمان، رفسنجان و زرندیه به‌صورت تجیمع است.
بارانی می‌گوید: پسته محصولی است که دیر به ثمر می‌رسد و زمان طولانی باید برای آن هزینه کرد تا به مرحله اقتصادی برسد. یعنی اگر بخواهیم الان شروع کنیم و 10 درصد به تولیدمان اضافه کنیم حداقل باید یک دوره 20 ساله طی شود تا این اتفاق بیفتد.
وی گفت: الان پسته‌کاران بزرگ که به توصیه وزارت جهاد کشاورزی محصولاتشان را به تدریج وارد بازار می‌کردند تا هم بازار نشکند و هم در طول سال پسته وجود داشته باشد الان این گروه دچار صدمه شده‌اند و دولت باید یک حمایت‌هایی انجام دهد که اینها توان ادامه کار را داشته باشند.
بارانی می‌گوید که 50 سال است در کار تولید و تجارت پسته هستم و در 830 هکتار باغ پسته که 530 هکتار آن ارگانیک است، پسته تولید می‌کنم. عملکرد باغات ارگانیک حدود 600 تن در هکتار و متوسط عملکرد کل باغات ما حدود 5/1 تن در هکتار است. یک شرکت بین‌المللی هم تحت عنوان BARANI ORCHARD در سوئیس به ثبت رسانده‌ام که در کار صادرات پسته ارگانیک فعالیت می‌کند

اختلاف در تخمین میزان تولید
داراب حسنی، مدیر کل میوه‌های سردسیری و خشک وزارت جهادکشاورزی نیز در گفت‌وگو با خبرنگار مجله «دام، کشت و صنعت» می‌گوید: برای امسال پیش‌بینی تولید بیش از 320 هزار تن پسته را داریم و در توضیح این آمار و اختلاف آن با بخش خصوصی، می‌گوید: آمار صادرات پسته مشخص است اما اختلاف در آن مقدار از پسته پیش می‎آید که مصرف تازه‌خوری، خشکباری یا به‌صورت فرآوری شده در داخل کشور دارد. برآورد ما این است که چیزی در حدود 80-70 هزار تن پسته در داخل مصرف می‌شود اما بعضی دوستان مقدار آن را کم‎تر محاسبه می‌کنند و اختلاف آمار از اینجا ناشی می‌شود. وی افزود: در 24 میلیون خانوار ایرانی اگر هر خانوار یک کیلوگرم پسته مصرف کند، میزان مصرف داخلی خیلی بیشتر مقداری که بعضی دوستان حساب می‌کنند، خواهد بود. یک قسمتی از مصرف داخلی هم در فرآورده‌هایی مثل گز، سوهان و ... استفاده می‌شود.
از طرفی حدود 500 هزار هکتار سطح زیر کشت پسته داریم که تقریباً 400 هزار هکتار آن بارور است و اگر عملکرد این باغات را حدوداً 700 کیلوگرم در نظر بگیریم و وقتی ما این موارد را در کنار همدیگر قرار بدهیم، مقدار مصرف داخلی و در نهایت کل میزان تولید باید بیشتر از چیزی باشد که دوستان محاسبه می‎کنند.
حسنی ادامه داد: طرحی در دست داریم که با استفاده از ماهواره «سنتینل» میزان دقیق سطح زیر کشت را مشخص کنیم. حتی مرکز آمار ایران هم میزان تولید پسته را در حدود 320 هزار تن برآورد کرده است.
وی توضیح داد: طبق آمارهای سال 96 جمع کل باغ‌های پسته ایران 480 هزار هکتار بارور و نهال عنوان شده که 377 هزار هکتار آن باغات بارور بوده است.

مشکلات کرونا بر بازار پسته
مدیرکل میوه‌های سردسیری و خشک وزارت جهادکشاورزی در مورد تأثیر کرونا بر تولید پسته هم گفت: عمده نگرانی‌های کرونا، محدودیت‌هایی است که در صادرات ایجاد کرده است. الان طبق برآوردها چیزی در حدود 110 هزار تن پسته روی دست تولیدکنندگان باقی مانده است. برآورد ما این بود که حداقل 250 هزار تن پسته صادر شود که به علت شیوع کرونا بخشی از آن محقق نشد.
حسنی اضافه کرد: طبق برآوردهای وزارتخانه، پسته یکی از مهم‌ترین محصولات باغی مزیت‌دار برای صادرات است که با پیش‌بینی صادرات 250 هزار تن و هر کیلو معادل 6 دلار، مبلغی در حدود 5/1 میلیارد دلار می‌شود که از 6-5 میلیارد دلار صادرات محصولات باغی، پسته سهم بالایی را به خود اختصاص می‌دهد. وی افزود: باید راهکارهایی برای تسهیل صادرات اندیشیده شود. بحث‌هایی برای تهاتر محصولات وجود دارد. مثلاً صادرات سیب در قبال واردات موز مطرح بوده و شاید بتوان در مورد محصولاتی مانند پسته هم چنین سیاستی را اتخاذ کرد. وی در مورد پراکندگی باغات پسته در کشور هم گفت: از 376 هزار هکتار باغات بارور، حدود 203 هزار هکتار آن(حدود 53 درصد) در استان کرمان است و از نظر سطح کل باغات(بارور و غیربارور)، 44 درصد در استان کرمان قرار دارد. این نشان می‌دهد که میزان کشت جدید در سایر نقاط کشور بیشتر بوده و توسعه بیشتری داشته است.
وی افزود: استان‌های خراسان رضوی حدود 15 درصد، یزد 11 درصد، فارس 5 درصد، سمنان 2/3 درصد، خراسان جنوبی 3 درصد، مرکزی 5/2 درصد، سیستان و بلوچستان 76/1 درصد و استان اصفهان 4/1 درصد باغات بارور پسته را به خود اختصاص داده‌اند.

ماهنامه دام و کشت و صنعت-شماره ۲۳۹- ۱۳۹۹

مدیر سایت
info@iranagrimagazine.com

به این مطلب امتیاز دهید:

کارشناسان ما در مورد مشکلات تولید محصولات، که نمی‌توانید برای آن جوابی پیدا کنید؛ می‌توانند به شما کمک کنند

info@iranAgriMagazine.com
arrow