نساجی
می‌توانیم در تولید پنبه بی‌نیاز شویم

می‌توانیم در تولید پنبه بی‌نیاز شویم، اگر...

نویسنده: مهندس محمدرضا منصویانن

امروزه نگاه جهانیان به سمت استفاده حداکثری از مواد طبیعی در ملزومات مصرفی خود معطوف شده است. در این میان پوشاک و مصارف بهداشتی جایگاه ویژه‌ای را به خود اختصاص داده به‌طوری که برندهای معتبر با استفاده از منسوجات طبیعی چون پنبه اقدام به فروش محصولات خود می‌کنند و توانسته‌اند اسم و رسمی را در بین مردم دنیا دست و پا کنند. در کشور ما نیز به دلایل اقلیمی، گیاهان مختلف از کیفیت بالایی برخوردار هستند اما موضوع نحوه استفاده از این منابع خدادادی است.
اینکه بدون درنظر گرفتن شعار سال (حمایت از تولید کالای داخلی) سطح زیر کشت پنبه به دلایلی چون عدم حمایت‌های مناسب تا نبود شرایط برداشت، سالانه کاهش می‌یابد؛ اینکه وزارتخانه با همه دم و دستگاه، امکان مدیریت درست برای همه محصولات کشاورزی مورد نیاز که می‌تواند ارزآوری داشته باشد را نمی‌تواند ایجاد کند؛ اینکه دلالان هرگاه که خواستند بازار را در اختیار گرفته و با تسهیل واردات محصولاتی چون منسوجات پلاستیکی، پنبه کار داخلی را با مشکل مواجه کرده‌اند؛ اینکه…

پنبه یک گیاه صنعتی است!

دکتر اسدا... قره‌خانی، نماینده مردم علی آباد کتول در مجلس شورای اسلامی، سطح زیر کشت پنبه در استان گلستان را نزدیک به 5 هزار هکتار دانست و به نشریه گفت: به واسطه تولید کم پنبه در این استان همه کارخانه‌های پنبه پاک کنی تعطیل شده و فقط تعداد محدودی به صورت فصلی فعالیت می‌کنند.
وی با اشاره به اینکه استان گلستان حدود 45 سال گذشته قطب تولید پنبه ایران بود اظهار داشت: پیش از انقلاب خشکسالی، کشاورزی برخی از شهرها از جمله آذربایجان شرقی، سمنان، خراسان و... را تحت الشعاع قرار داد. همین موضوع سبب شد تا سیاستی اعمال شود که به‌واسطه آن گیاه صنعتی پنبه که به اقلیم گرگان سازگار بوده کشت شود.
نماینده مردم علی آباد در مجلس، ادامه داد: در آن زمان گذاشتن تعرفه‌های وارداتی و همچنین تسهیلات تشویقی برای صادرات موجب شد تا کشت پنبه در استان گلستان رونق و توسعه یابد به‌طوری که سازمان پنبه در این استان مستقر یافت و همه افرادی که از خشکسالی متضرر شده بودند به این استان آمده و به کشت و کار پنبه پرداختند که به نوعی ایجاد اشتغال بود.
قره خانی با انتقاد از حذف تعرفه‌های وارداتی افزود: پس از انقلاب، تجار به واردات نخ‌های مصنوعی و همچنین پنبه مورد نیاز داخل رو آوردند و از طرف دیگر به دلیل طولانی بودن دوره رشد پنبه، نبود ارقام مقاوم به آفات و بیماری و همچنین عدم حمایت دولت در خرید تضمینی باعث شد تا کشت و کار این محصول در استان گلستان کاهش پیدا کند و همه افرادی که به این واسطه ارتزاق می‌کردند بیکار شده و پدیده مهاجرت معکوس اتفاق بیفتد.
وی پنبه تولید ایران را یکی از بهترین پنبه‌های دنیا عنوان کرد و گفت: پنبه داخل به واسطه کیفیت بالا در بوس لیورپول جایگاه خاصی را به خود اختصاص داده است. دولت به راحتی می‌تواند جلوی خروج ارز برای واردات پنبه، روغن، دانه‌های روغنی و خوراک دام را بگیرد و این مهم با ملزم کردن کارخانه‌های ریسندگی به خرید نخ پنبه داخلی و همچنین حمایت از توسعه کشت پنبه قابل تحقق است.
این نماینده مجلس دهم، با اظهار رضایت وضعیت مکانیزاسیون در سطح استان گلستان تصریح کرد: ادوات کشاورزی در حد نرم بین‌المللی است اما کاهش هزینه جمع‌آوری پنبه مستلزم وجود کمباین‌های مخصوص است. قره خانی افزود: البته پیش از آن باید بذور مورد استفاده در مزارع اصلاح شود تا طول دوره رشد به صورت یکنواخت باشد و همه مزرعه در یک زمان محصول بدهند.

باید یارانه تولید برای پنبه در نظر گرفت!

مهندس ابراهیم هزارجریبی، که مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد خود را در دانشگاه تهران گذراند و از سال 1374 کارمند مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان شد و درحال حاضر مدیریت دفتر پنبه و گیاهان صنعتی وزارت جهاد کشاورزی را برعهده دارد، میانگین قیمت خرید تضمینی پنبه در سال 96 را 3200 تومان عنوان کرد و به نشریه گفت: برای تسریع و گسترش کشت پنبه علاوه بر برنامه‌های افزایش عملکرد محصول و کاهش هزینه‌های تولید، قیمت‌های خرید تضمینی را نیز باید افزایش دهیم؛ اما در حال حاضر این قیمت‌ها با حداقل سود برای کشاورزان تعیین می‌شود.
وی ادامه داد: توسعه کشت کلزا و پنبه از سیاست‌های اصلی وزارتخانه به حساب می‌آید اما به‌منظور ترغیب برنج‌کاران استان‌های غیرشمالی کشور به کشت پنبه، باید یارانه تولید برای پنبه درنظر گرفته شود. مدیر کل پنبه وزارتخانه، با اظهار تعرفه‌های 5 درصدی واردات پنبه افزود: به دو روش افزایش تعرفه و خرید تضمینی می‌توان کشاورزان داخلی را حمایت کرد که سیاست دولت بر روی خرید تضمینی متمرکز است. با این حال درخواست ما حمایت‌های یارانه‌ای بیشتر از تولید داخل است تا بتوانیم در بازارهای بین المللی با کشورهای دیگر رقابت کنیم.

طرح نجات پنبه را جدی بگیرید!

دکتر مختار مهاجر، رئیس سازمان جهادکشاورزی استان گلستان، میزان تولید پنبه در سال گذشته استان گلستان را 25 هزار تن عنوان کرد و به نشریه گفت: با تلاش‌های صورت گرفته چهار رقم اصلاح شده پنبه از سوی موسسه پنبه معرفی شد که طول دوره کاشت، داشت و برداشت این محصول از حدود 210 روز ارقام قدیم به حدود 135 روز در رقم ساجدی و حدود 145 روز در رقم گلستان رسید به‌طوری که در این ارقام میزان برداشت محصول در هر هکتار از 3 تن به 6 تن در بهاره می‌رسد.
وی به معضلات کشت این محصول اشاره کرد و افزود: وجود آفات و بیماری‌هایی همچون عسلک باعث کاهش عملکرد محصول می‌شد که پس از برجام اقدام به وارد کردن سموم از شرکت‌های معتبری همچون«بوش»کردیم که علاوه بر از بین بردن هدفمند بیماری و عملکرد سیستماتیک، کمترین اثر سو را بر محیط زیست وارد می‌کرد.
رئیس سازمان جهادکشاورزی گلستان ادامه داد: سال گذشته دولت موظف به خرید هر کیلو پنبه به قیمت 3 هزار تومان بود که قرار شد امسال 10 درصد به این مبلغ اضافه شود. مهاجر به لزوم سرمایه‌گذاری در بخش کشاورزی اشاره و اظهار داشت: با توجه به ارزش افزوده موجود در این بخش به نظر می‌رسد بازاریابی قوی‌تری باید صورت بگیرد. وی کمباین‌های برداشت پنبه را در سطح استان 2 دستگاه عنوان کرد و خاطرنشان ساخت که حداقل نیاز به 40 کمباین احساس می‌شود.

کلیشه دولت برای نجات پنبه...

دکتر قربانعلی روشنی، رئیس موسسه تحقیقات پنبه کشور، میزان ارقام تجاری اصلاح شده این موسسه را حدود 11 رقم عنوان کرد و به نشریه گفت: باید توجه داشت که هر رقم جدید به‌منظور حل مشکل جدیدی تولید می‌شود که می‌توان به ارقام مقاوم به شوری، زودرس، همزمان رس و... که ماحصل تحقیقات به‌نژادی محققین آن موسسه مربوط می‌شود، اشاره کرد و بر همین اساس کشت و کار ارقام قدیمی دیررس، نظیر رقم ساحل، بسیار محدود شده است.
وی انتقادهای گفته شده مبنی بر اینکه "مهیا نبودن شرایط حضور کمباین‌ها در پنبه‌زارها دلیل اصلی مکانیزه نشدن برداشت است" را ناآگاهی خواند و افزود: کشاورزان توان تهیه کمباین یک و نیم میلیارد تومانی برداشت پنبه را ندارند و در این زمینه بایستی دولت با تخصیص یارانه و دیگر حمایت‌های مالی کمک حال زارعین باشد.
رئیس موسسه تحقیقات پنبه، طرح نجات این گیاه صنعتی را مستلزم گام‌های عملی دانست و اظهار داشت: چرا در استان گلستان میزان کشت کلزا در سال‌های اخیر از 3 هزار هکتار به 50 هزار هکتار رسید؟ چون علاوه بر در نظرگرفتن تسهیلات خوب و امکانات مالی مناسب متولیان امر با تعیین قیمت خرید تضمینی مناسب و نقدی، کشاورزان را ترغیب به کشت کلزا کردند. روشنی خاطرنشان کرد: کشاورزان به دنبال منافع اقتصادی بوده و با حمایت از اولین حلقه زنجیره تولید (کشاورزان) و تعیین قیمت تضمینی بیشتر می‌توان شاهد توسعه کشت و کار پنبه نیز باشیم.

مکانیزاسیون برداشت باید بررسی شود نه کمباین برداشت!

مهندس عبداله نوذری، مدیرعامل شرکت تاکا، با اشاره به اینکه در برداشت بیشتر محصولات مشکل داریم به نشریه گفت: ارقام سنتی پنبه با هیچ دستگاهی قابل برداشت نیست به‌طوری که استفاده از وش چین نیازمند بازشدن همزمان تمام غوزه‌ها، یکسان بودن ارتفاع بوته‌ها، متناسب بودن فاصله ردیف با ماشین برداشت و... است که همه این موارد به اصلاح بذر، زمین، شیوه کشت و دیگر موارد بر می‌گردد. وی ادامه داد: البته گفته می‌شود اصلاح بذر پنبه و استفاده از آنها به جای بذور قدیمی در حال انجام است.
مدیرعامل شرکت تاکا، برخی از کمباین‌های برداشت پنبه را تولید داخل خواند و افزود: باید توجه داشت که بخشی از موارد ذکر شده برعهده بهره‌برداران است چراکه استفاده از کمباین برداشت پنبه به دلیل گران بودن باید توجیه اقتصادی داشته باشد.

اینکه نهایی...

اینکه در میان اظهار نظرهای کم و بیش متفاوت مسئولین دولتی، پنبه گیاهی مهم تلقی می‌شود نشان از آن دارد که بهتر است توجه بیشتری نیز از سوی وزارت جهاد کشاورزی (همچون توجهی که به دیگر محصولات همچون نیشکر و کلزا و گندم می‌شود) به آن شود. چراکه در این زمینه چرخه از مزرعه شروع می‌شود اما سفره به غذای مردم (تولید روغن از پنبه دانه)، پوشش و بهداشت افراد و همچنین تولید خوراک دام و طیور برمی‌گردد که موجبات ادامه حیات آن‌ها را رقم می‌زند و از طرف دیگر با تولید محصولات با کیفیت، حمایت همه جانبه از تولیدات داخلی و چرخیدن چرخ‌های ریسندگی کارخانه‌ها نیز هست.

نشریه دام و کشت و صنعت - شماره ۲۱۷  و ۲۱۸ - سال ۱۳۹۷
 

مدیر سایت
info@iranagrimagazine.com

به این مطلب امتیاز دهید:

کارشناسان ما در مورد مشکلات تولید محصولات، که نمی‌توانید برای آن جوابی پیدا کنید؛ می‌توانند به شما کمک کنند

info@iranAgriMagazine.com
arrow