صنعت دام و طیور و آبزیان
تاثیر آنتی بیوتیک در تغذیه ماکیان

تأثير آنتي‌بيوتيك‌هاي طبيعي در مديريت تغذيه ماكيان

دكتر رضا نهاوندي*

دكتر سيد كمال الدين علامه**

فروغ بياتي

آنتي‌بيوتيك‌هايي كه به‌صورت تجاري در دسترس هستند، بيش از يك دهه در غذاي ماكيان مورد استفاده قرارگرفته‌اند تا پشتيباني مكمل براي مبارزه عليه عوامل بيماري‌زاي خارجي مضر را تأمين نمايند.  اين آنتي‌بيوتيك‌ها براي غلبه‌بر مسائل مرگ‌ومير و بيماري در مزارع ماكيان كمك مي‌كند. اما با اين‌حال مي‌تواند با افزايش مقاومت دارويي ميكروفلورا، روي سلامت عمومي تأثير گذارد. گزارش‌ شده‌است كه از ژانويه سال 2006 استفاده از آنتي‌بيوتيك‌ها در رژيم غذايي ماكيان در كشورهاي اروپايي ممنوع شده‌است. صنايع براي اجتناب از منع استفاده از آنتي‌بيوتيك‌ها، بايد جايگزين‌هاي مورد نياز براي تأمين غذاي ماكيان را پيدا كنند.

محصولات زيست‌فعال متنوعي بدون آنتي‌بيوتيك در رژيم‌هاي غذايي مورد آزمون قرارگرفته‌اند تا كيفيت سلامت ماكيان را افزايش دهند. زردچوبه، يك ادويه خانگي با كاربردهاي مختلف در زيست‌شناسي دارويي است. زردچوبه، تركيب زيست‌فعال خاصي بانام كوركومين توليد مي‌كند. كوركومين، يك تركيب شيميايي پلي‌فنل با مشخصات ضدميكروبي، ضدتورم، ضد سرطان و ضداكسيدان است. گزارش‌هاي اخير بازدهي زردچوبه در غذاي ماكيان براي جايگزيني استفاده از آنتي‌بيوتيك را گزارش كرده‌اند. يافته شده كه خوراك پودر ساقه زيرين زردچوبه در رژيم غذايي به بهبود بيماري و مرگ‌ومير ماكيان گوشتي كمك مي‌كند. همچنين اثبات شده است كه استفاده از زردچوبه در خوراك ماكيان براي سلامت عمومي، بدون تأثيرات جانبي مفيد مي‌باشد.

اهميت استفاده از زردچوبه در خوراك ماكيان

ساقه زيرين زردچوبه، منبعي غني از تركيبات زيست فعال است كه از منظر غيردارويي به‌عنوان ادويه و از منظر دارويي به‌عنوان دارو مورد استفاده قرار مي‌گيرد. زردچوبه در مقايسه با آنتي‌بيوتيك‌هاي تجاري، داراي افزونه‌هاي غذايي طبيعي، غيرسمي و ايده‌آل استفاده شده در رژيم غذايي روزانه است.

زردچوبه، شامل 69.4% كربوهيدرات، 6.3% پروتئين، 5.1% چربي، 3.5% مواد معدني و 13.1% رطوبت است. اين تركيب پلي‌فنلي، داراي محدوده وسيعي از مشخصات بيولوژيك مانند ضدفعاليت‌هاي سرطان‌زايي، ضداكسيد، ضدباكتري، ضدويروس، ضدقارچ، ضدفشارخون و است. مكمل غذايي زردچوبه به صورتي كارآمد نرخ رشد و وزن ماكيان گوشتي را تقويت مي‌كند. مكمل زردچوبه، سيستم هضم غذا را توسط ارتقاي فعاليت‌هاي آنزيم‌هاي ليپاز، مالتاز و ساكارز روده و همچنين ترشح آميلاز پانكراس، ليپاز، كيموتريپسين و تريپسين شبيه‌سازي مي‌كند. همچنين، رويكرد مثبت خود روي توليد تخم‌مرغ را نيز دارد. اسنادي مبني‌بر اثبات تأثير وعده غذايي زردچوبه روي توليد تخم‌مرغ در مرغان وجود دارد. مكمل غذايي زردچوبه، در افزايش توليد تخم‌مرغ و وزن سفيده آن و نيز شاخص سفيده تخم‌مرغ نقش دارد.

تأثير زردچوبه بر وضعيت سلامت ماكيان گوشتي

مكمل زردچوبه مي‌تواند روي كنترل مؤلفه‌هاي هماتولوژي در ماكيان گوشتي، تأثيري چشم‌گير گذارد. زردچوبه، كلسترول كل، تري گليسريد كل و سطوح ليپوپروتئين با غلظت پايين در سرم خون را تنظيم مي‌كند. همچنين گزارش‌شده است كه زردچوبه، در تنظيم مشخصات ليپيد سرم مشاركت دارد. زردچوبه يك مكمل غذايي مؤثر است كه ترشح و جريان صفراوي مورداستفاده براي حفظ سلامت روده را شبيه‌سازي مي‌كند.

زردچوبه موجب تنظيم فسفاتاز قليايي-ALP- و لاكتات دهيدروژناز-LDH- در خون ماكيان گوشتي مي‌شود. اثرات ايمن‌سازي زردچوبه، توانايي سيستم ايمني را به‌شدت تقويت مي‌كند. بدين شكل كه آنتي‌بيوتيك طبيعي فوري در برابر عوامل بيماريزاي مهاجم تأمين مي‌كند. همچنين مي‌تواند التهاب را به‌طور خاص تنظيم كند. اين موضوع براي پيشگيري از التهاب ناشي از پاتولوژي در ماكيان بسيار مهم است. مكانيسم ترميم سلولي و فعاليت زردچوبه درترميم لنفوسيت‌ها در ارگان‌هاي لنفوئيد و همچنين فعاليت‌هاي طبيعي و ايمن فيتوبيوتيك شناخته شده است. سازمان بهداشت جهاني-WHO- زردچوبه را به‌عنوان ايمن‌ترين مؤلفه رژيم غذايي براي استفاده در خوراك دام و انسان معرفي كرده‌است. همچنين توجه به اين موضوع بسيار مهم است كه هنوز اعلام‌عمومي مبني‌بر تأثيرات نامطلوب وعده غذايي زردچوبه در رژيم غذايي ماكيان با غلظتي متوسط وجود نداشته‌است.

زردچوبه، جايگزين مناسب براي آنتي‌بيوتيك‌ها در مزرعه ماكيان

زردچوبه به‌علت محدوده وسيع فعاليت‌هاي بيوشيميايي كه دارد، جايگزيني مفيد براي آنتي‌بيوتيك‌ها در مزرعه ماكيان مي‌تواند باشد. زردچوبه، موجب ارتقا عملكرد رشد و وزن به‌دست‌آمده در ماكيان مي‌شود. اين عمل مي‌تواند ويژگي‌هايي ازجمله اقدامات وضعيت كلي سلامت، سيستم متابوليك، ايمونوادولاسيون و ضدميكروب داشته باشد. با اين‌حال، تنها چندين مقاله در دسترس وجود دارد كه حالت فعاليت زردچوبه در ماكيان را گزارش مي‌دهد. لذا تحقيقات بيشتري بايد در آينده انجام ‌شود و روي مكانيسم اقدامات كوركومين تمركز شود تا پشتيباني قدرتمندي براي استفاده از زردچوبه در صنعت ماكيان تأمين شود.

* عضو هيات‌علمي موسسه تحقيقات علوم دامي كشور، سازمان تحقيقات، آموزش و ترويج كشاورزي، كرج، ايران

** عضو هيات‌علمي بخش تحقيقات علوم دامي، مركز تحقيقات و آموزش كشاورزي و منابع‌طبيعي استان اصفهان

 و سازمان تحقيقات، آموزش و ترويج كشاورزي استان اصفهان

نشریه دام و کشت و صنعت - شماره  ۲۲۲ - سال ۱۳۹۷

مدیر سایت
info@iranagrimagazine.com

به این مطلب امتیاز دهید:

کارشناسان ما در مورد مشکلات تولید محصولات، که نمی‌توانید برای آن جوابی پیدا کنید؛ می‌توانند به شما کمک کنند

info@iranAgriMagazine.com
arrow