سیاستگذاری کشاورزی
گنجینه 20 ساله شماره 5 و 6

برگی از مطالب
گنجینه 20 ساله
سال دوم، شماره پنجم و شماره ششم


زمانی که در مهرماه سال 1377 اولین شماره نشریه " دام، کشت و صنعت" به زیور چاپ آراسته شد شاید کمتر کسی فکر میکرد که نشریه‌ای در حال شکل‌گیری است که با مباحث کارشناسی و تخصصی گاهاً بتواند وزارت جهاد کشاورزی را به چالش کشیده و خط‌مشی برای آن ارائه دهد.
حال پس از گذشت بیست سال از آغاز و انتشار آن تصمیم گرفتیم تا نگاهی کوتاه و گذرا به مطالب آن روزگار و مباحث و مسائل آن داشته باشیم. تا بدانیم دغدغه‌های وزارتخانه و بخش کشاورزی در آن زمان چه بوده و برنامه‌های بلند مدت و کوتاه مدت آن چه میزان به تحقق رسیده است.
مطالبی که شاید در ذهن کمتر کسی باقیمانده باشد، اما جالب آنکه بعضی از آن‌ها هنوز به‌عنوان مسئله روز در حال نقد و بررسی است. مطالب منتخب این شماره از پنجمین و ششمین شماره مجله در سال 1378  و  9731 است که تقدیم علاقه‌مندان می‌شود.

پرورش انبوه و صادرات گل و گیاه را جدی بگیریم
(گزیده‌ای از مطلب مجله شماره 5 دام و کشت و صنعت  سال 1378، صفحه 43)

پرورش و صادرات گل و گیاه یکی از مناسب‌ترین راه‌های دستیابی به درآمدهای ارزی غیرنفتی است کشور هلند با مساحتی برابر استان گیلان و آب و هوایی بسیار سرد ارز هنگفتی از صادرات گل و گیاه بدست می‌آورد. بنابراین با شرایط آب و هوایی و خاک مناسب موجود در ایران می‌توانیم این رشته را به یکی از ارزآورترین فعالیت‌های کشور تبدیل کرد. یکی از علل ناکامی فعالیت‌های انجام شده تا امروز عدم برنامه‌ریزی از یک سو و کثرت موانع موجود برسر راه صادرات گل و گیاه و عدم صادرات باغی از سوی دیگر است. کاشت سنتی و عدم آشنایی به شیوه‌های تولید انبوه امکان رقابت تولیدکنندگان ایرانی با رقبای خارجی را به شدت کاهش می‌دهد. حمایت وزارت کشاورزی از پرورش و صادرات گل نیز در مقایسه با صادرات مواردی نظیر صادرات میوه ناچیز به نظر می‌رسد و خبری از تدارک امکانات زیربنایی در این بخش نیست. کشت صنعتی امکان صادرات و حضور مداوم از پرورش‌دهنده سلب میکند و متاسفانه حتی بانک‌ها نیز حاضر به سرمایه‌گذاری چشم‌گیری در این زمینه نیستند. 

استفاده از مواد شیمیایی در کنترل آفات و امراض 
(گزیده‌ای از مطلب مجله شماره 5 دام و کشت و صنعت سال 1378، صفحه 51)

ترکیبات شیمیایی مورد مصرف در کشاورزی در طول چند دهه گذشته از یک سو استفاده شایان توجهی را در زمینه کنترل آفات گیاهی و حفظ محصولات کشاورزی به همراه داشته و از سوی دیگر زیان‌های عظیم و گاه جبران‌ناپذیری را در تقابل با طبیعت و حفاظت از محیط‌زیست برجای گذاشته است. 
در راستای کاهش مصرف سموم شیمیایی و در پی پیشرفت‌هایی که به ویژه طی سال‌های اخیر درزمینه علوم بیولوژیک و مدیریت علمی کشاورزی پدید آمده موجبات بهره‌گیری بیش از پیش از عوامل فرآورده‌های بیولوژیک فراهم گشته است با این حال حذف قطعی سم و اعمال روش‌های مبارزه بیولوژیک امری است که فعلا امکان‌پذیر نیست.  لذا تنها راه چاره مبارزه ثمربخش با آفات و امراض نباتی در گرو استفاده هماهنگ شیمیایی و بیولوژیک می‌باشد. 

مروری بر ترویج و فعالیت‌های آن در ایران 
(گزیده‌ای از مطلب مجله شماره 5 دام و کشت و صنعت سال 1378، صفحه 53)

اهمیت غذایی، یکی از عوامل بسیار مهم در ثبات اقتصادی، اجتماعی و سیاسی کشور می‌باشد. که برای نیل به آن باید به بخش کشاورزی به عنوان یکی از اهرم‌های توسعه توجه شود و این امر میسر نمی‌شود مگر اینکه در زمینه نشر و اشاعه روش‌های نو و استفاده بهینه از امکانات موجود و همچنین مدرنیزه کردن کشاورزی همت گمارده شود. ترویج به عنوان یک عامل ارتباطی دو سویه می‌تواند به وسیله ایجاد ارتباط صمیمانه با کشاورزان و بهره‌برداران کشاورزی، آن‌ها را با جدیدترین فناوری‌ها در زمینه کشاورزی آشنا کرده و از طرف دیگر، مشکلات و مسائل آن‌ها را در اختیار مراجع علمی و تخصصی قرار دهد.

علل و انگیزه‌های افزایش نرخ برنج و راه حل‌های قابل ارائه 
(گزیده‌ای از مطلب مجله شماره 5 دام و کشت و صنعت سال 1378، صفحه 80)

بیشتر نگرانی‌ها و مهم‌ترین آن‌ها هزینه برنج است پژوهشگرانی که در این زمینه کار میکنند تنها به هزینه تولید و مشکلات تولیدکننده توجه دارند و نگران مصرفکننده نیستند معمولا قیمت نامرغوب‌ترین برنج داخلی چند برابر قیمت مرغوب‌ترین برنج وارداتی است و عمده‌ترین دلیل این واقعیت ناآشنایی برنج کار با نحوه محاسبه هزینه‌ها از یک سو و عدم متابعت آن‌ها از سیاست‌های مشخص بخش کشاورزی از سوی دیگر است. بر این عوامل باید ناآشنایی کشاورز با روش‌های جلوگیری رفتن سود کار خود به جیب دلال‌ها را افزود. در بررسی عوامل یاد شده باید عواملی جزئی‌تری که زیرمجموعه عوامل اصلی محسوب می‌شود را مورد توجه قرار داد و از جمله به موضوعاتی نظیر هزینه‌های داشت و برداشت، هزینه‌های کارگری، هزینه‌های کود و سم و هزینه‌های پس از برداشت پرداخت و برای هریک از آن‌ها تدبیری اندیشید. همچنین باید کشاورزان را با روش‌های درست کسب سود خود آشنا ساخت. برای رسیدن به این مهم باید هم بخش دولتی و هم خود تولیدکننده همکاری نزدیک و سازمان یافته‌ای داشته باشند. به عقیده بیشتر کشاورزان آنها مجبورند به دلیل نیاز به پول هنگام برداشت، محصول خود را در همان سر خرمن و به هر قیمتی بفروشند.

حفاظت خاک 
(گزیده‌ای از مطلب مجله شماره 5 دام و کشت و صنعت سال 1378، صفحه 101)

فرسایش خاک، مانع توسعه روند محصولات کشاورزی شده و محیط طبیعی را به شدت تخریب میکند. این عمل به فرایندی گفته می‌شود که در طی آن زمین زراعی تخریب و حاصلخیزی خود را از دست می‌دهد. امروزه پدیده فرسایش و حفاظت خاک از اهمیت بسیاری برخوردار بوده و مشکلی جهانی محسوب می‌شود که سابقه تاریخی بسیار طولانی دارد به طوری که عامل انحطاط و نابودی بسیاری از اقوام بزرگ و تمدن‌های باستانی، فرسایش و کاهش قدرت باروری خاک ذکر شده است. در بین سوابقی که از تمدن‌های اولیه خاورمیانه موجود است، هیچ نشانه ای مبنی بر وجود آگاهی از ارتباط بین فرسایش و سقوط این تمدن‌ها از طریق قحطی حاصله وجود ندارد. در این رابطه تعدادی از نویسندگان ذکری از اصلاح زمین به میان آورده‌اند از جمله هومر که آیش گذاشتن زمین را جهت استراحت دادن به خاک توصیه میکند و افلاطون که جاری شدن سیل را با از بین رفتن و تخریب شدن جنگل‌ها مرتبط می‌داند. 
رومی ها، درک بهتری در این زمینه داشته‌اند، ویرجیل و پلینی چیزی را که امروزه زراعت حفاظتی نامیده می‌شود، توصیه کرده‌اند ولی درست تا پایان قرن نوزدهم، اوضاع کلی بدون تغییر ماند.

سموم شیمیایی، بزرگ‌ترین مخرب طبیعت 
(گزیده‌ای از مطلب مجله شماره 6 دام و کشت و صنعت، سال 1379، صفحه 8)

گذشتگان ما چگونه با آفت‌ها، بیماری‌ها و علف‌های هرز مبارزه میکردند؟ جمعیت جهان، روزبه‌روز زیاد می‌شود و انسان برای بدست آوردن غذای خود از منابع آب، خاک و... حریصانه به شکلی نادرست استفاده میکند بدون اینکه به فکر حفظ این منابع باشد. 
کودهای شیمیایی و سموم به مقدار زیاد و بی‌رویه مصرف می‌شود و محیط‌زیست، خاک، آب، دام و حتی انسان را آلوده و سموم می‌سازد. وقتی ما به دست خود طبیعت و منابع غذایی موجود در آن را آلوده کرده و از بین می‌بریم چگونه می‌توانیم انتظار داشته باشیم که کشاورزی و منابع ما پایدار بماند و غذای جمعیتی را که هر روز میلیون‌ها نفر به آن اضافه می‌شود را تأمین کند؟ با توجه به این حقایق ناچاریم روش‌هایی به کار ببریم که از یک طرف منابع طبیعی ما را حفظ کنند و محیط زندگی ما را آلوده نسازد و از طرف دیگر، تولید، درآمد و بهره‌وری را برای همیشه افزایش دهد. کشاورزی پایدار غذای انبوه جمعیت آینده را فراهم کرده و هم با اتخاذ اصولی، نظم و شرایط موجود طبیعت را برهم نمی‌زند بنابراین با تکیه بر آن می‌توان به این مهم دست یافت.

تجارت بین‌المللی و امنیت غذا 
(گزیده‌ای از مطلب مجله شماره 6 دام و کشت و صنعت، سال 1379، صفحه 20)

اکثر کشورهای آسیا با کمبود موادغذایی به خصوص گندم و برنج مواجه هستند. البته کشورهای ویتنام و تایلند از تولید برنج، غنی شده و دارای صادرات عمده هستند. ویتنام مواد‌غذایی صادر میکند ولی مردم آن از مواد مغذی کامل، بهره نمی‌برند. مواد مغذی (پروتئین، انرژی، ویتامین‌ها و مواد معدنی) با مواد‌غذایی فرق میکنند. جمعیت کشور هند نسبت به پنجاه سال قبل 6/2 برابر شده ولی محصولات آن به 6/3 برابر رسیده است و هنوز نتوانسته امنیت غذایی ایجاد کند. 
دولت با سیاست‌های حمایتی از قبیل یارانه، قیمت‌ها را پایین آورده و می‌خواهد با این سیاست‌ها، غذای ارزان تأمین کند. ولی وقتی به WTO وارد شد قیمت‌ها بالا خواهد رفت. دولت هند هنوز نتوانسته است تا تأمین امنیت غذایی را ایجاد کند و مشکل غذا را حل کند ولی می‌خواهد این مشکل را با تجارت حل کند. 
ژاپن یکی از اعضای WTO می‌باشد ولی از اثرگذاری سیاست بین‌المللی روی امنیت غذایی کشور خود نگران است و می‌خواهد امنیت غذایی را بدون وابستگی به خارج ایجاد کند. الگوی مصرف چشم بادامی‌ها در چند ساله اخیر عوض شده و از کربوهیدرات‌ها به پروتئین حیوانی تبدیل شده است و اسیدهای آمینه خاص در پروتئین‌های حیوانی باعث شده تا این افراد، درشت و قوی هیکل شوند و از حالت قبلی خود یعنی کوچک بودن جثه خارج شود. 
به‌طور اصولی باید یک سوم غذای انسان، پروتئین حیوانی باشد مصرف هر فرد ایرانی در یک روز 22 گرم پروتئین حیوانی است در صورتی که در استرالیا به 70 گرم در روز می‌رسد. البته مصرف بالای پروتئین حیوانی مشکلاتی مانند سرطان روده و مشکلات محیط زیستی را به همراه دارد. با توجه به اینکه الگوی مصرف جهانی از گیاهی به حیوانی تبدیل می‌شود از این رو بحث آینده WTO مسائل زیست محیطی و الگوی مصرف می‌باشد اگر ایران بخواهد به WTO وارد شود دولت باید حمایت خود را مانند خرید تضمینی محصولات کشاورزی و یارانه را حذف کند.

نشریه دام و کشت و صنعت - شماره ۲۱۹ - سال ۱۳۹۷
 

مدیر سایت
info@iranagrimagazine.com

به این مطلب امتیاز دهید:

کارشناسان ما در مورد مشکلات تولید محصولات، که نمی‌توانید برای آن جوابی پیدا کنید؛ می‌توانند به شما کمک کنند

info@iranAgriMagazine.com
arrow