ماشین آلات کشاورزی
سمپاش‌هاي پرنده بر فراز مزارع ايران

 در اثناي برگزاري نمايشگاه اتماك-آي فارم- با جناب آقاي حامد سعيدي ؛دبيركارگروه پهپاد اتحاديه صنايع هوايي و فضايي ايران، مصاحبه‌اي را درباره فناوري جديدي به نام ربات پرنده سمپاش انجام داده‌ايم كه در زير مطالعه مي‌كنيد.

نحوه همكاري اتحاديه هوا و فضا با شركت‌هاي سازنده اين ربات چگونه است؟

همه شركت‌هاي سازنده پهپاد از اعضاي اتحاديه هستند كه درحوزه كشاورزي فعاليت مي‌كنند، اتحاديه بيش از 250 عضو درحال فعاليت دارد. تقريبا از سه سال پيش پهپادهاي كشاورزي توسط يكي از شركت‌ها در پارك علم و فناوري استان فارس شروع به كار كرد. ما نمونه‌هاي متعددي از كشورهاي مختلف را بازديد كرديم. شركت‌هايمان نمونه‌هايي را ساختند و به يك تركيب بهينه ازتركيب اجزاي داخلي و خارجي كه رسيديم وارد تست‌هاي مختلف مهندسي-كشاورزي شديم كه درنهايت تغييراتي در سيستم‌ها مطابق نيازهاي كشاورزان كشور داده شد.

دستگاه پهپاد كشاورزي در ايران ساخته شده است يا از كشوري وارد كرديد؟

اولين دستگاه نمونه خارجي بود كه به صورت قطعه از يكي از شركت‌هاي معروف چيني وارد كشور شد‌، در حقيقت دستگاه وارد نشده بلكه قطعات آن را وارد كرديم و در ايران مونتاژ و برنامه‌ريزي شد و مطابق شرايط آب و هوايي و اقليمي متفاوت ما نيازمند ايجاد تغييراتي در سيستم آن بود كه مجبور شديم اصلاحاتي را روي دستگاه انجام بدهيم‌، مبحث ديگر خدمات اين دستگاه‌ها به خاطر ادغام بين حوزه هوايي، مكانيك‌، الكترونيك، كشاورزي -شامل: گياه شناسي‌، سم‌شناسي و خاك‌شناسي- است.

عملكر دستگاه پهپاد را شرح مي‌دهيد؟

اين پرنده بدون سرنشين در حوزه كشاورزي دو كاربرد عمده دارد:

1- سنجش از دور يا طيف‌سنجي: كه دوربين‌هاي حرارتي روي وسايل پرنده نصب مي‌شود و كشاورز مستقيم نمي‌تواند از نتيجه‌اش استفاده كند و بايد متخصصان سنجش از دور يا همان طيف‌سنجي باشند تا تصاوير را تحليل كنند، از اين تصاوير مي‌شود فهميد كجا آفت زده شده؟ كجا خاك تنش دارد؟ و به كجا آب كم رسيده است؟

اين براي كشت و صنعت‌ها، موسسات تحقيقاتي يا كشاورزاني كه زمين‌هاي بسيار بزرگ دارند مفيد است.

2- پهپادهاي سمپاش: كاربردي و اشتغال زيادي ايجاد مي‌كند، به نوعي پهپاد در سر سفره كشاورز قرار مي‌گيرد و دلايل متعددي كاربرد برتر اين دستگاه‌ها را نشان مي‌دهد، يكي از اين دلايل اين است كه وقتي ما مي‌خواهيم با دستگاهي مثل دستگاه تراكتور يا وسايل سنگين كشاورزي كار سمپاشي انجام دهيم، سم را به نسبت 2 ليتر به 100 يا 80 ليتر آب در تانكر مخلوط مي‌كنند با فواره‌، جت و تي‌جت مي‌پاشند كه بيشتر سم به جاي اينكه روي برگ‌ها بنشيند در خاك نفوذ مي‌كند.

در اين روش دو مشكل اساسي وجود دارد، يكي اينكه سم جذب ريشه مي‌شود و انسان كه محصول اين گياهان را مصرف مي‌كند دچار بيماي‌هاي خاموش مي‌شود و مسئله دوم اينكه بالاخره 100 ليتر آب براي سمپاشي نياز است و با توجه به اينكه كشور ما در بحران آب است -تقريبا 85 درصد ايران جزء مناطق خشك محسوب مي‌شود- تأمين اين حجم آب براي كشاورزان آسان نيست.

اما در روش سمپاش‌هاي پرنده دو ليتر سم با 8 الي 10 ليتر آب مخلوط شده و در مخزن ربات پرنده ريخته مي‌شود و ربات با پمپ‌هاي خاصي آن را به نازل‌ها منتقل و به صورت ميكرونر يا پخش دوار و يا به صورت تي‌جت مي‌پاشد و بوسيله فشار بالاي باد، سم به صورت قطرات خيلي ريز روي گياه اسپري مي‌شود كه درصد زيادي از آن جذب برگ‌ها و ساقه مي‌شود. با اين روش ده برابر مصرف آب كمتر و مقدار زيادي از آلودگي خاك و چشمه‌ها و نهرهاي اطراف و جوي‌ها كم مي‌شود.

مزيت ديگر روش مذكور اين است كه در هرنوع سمپاشي دستي يا ماشيني، فرد يا افرادي در معرض خطر بيماري‌هاي آسم و غيره قرار مي‌گيرند. اما در اين روش چون ربات از دور كنترل مي‌شود و اتو پايلوت مي‌باشد و از افراد دور است اين مشكل وجود ندارد، نكته ديگر اينكه، ماشين‌ها كشاورزي حداقل ده درصد مزرعه را آسيب مي‌زنند اما با استفاده از ربات‌هاي پرنده هيچ تخريبي در مزرعه شكل نمي‌گيرد و مطلب مهمتر اينكه خطاي انساني رفع و ضمن افزايش بهره‌وري، ضريب اطمينان كار با استفاده از برنامه و سيستم‌هاي هوشمند كامپيوتري در حد بالائي افزايش پيدا مي‌كند و برنامه مطابق نقشه‌هاي تهيه شده انجام مي‌شود.

مزيت مهم آخر اين است كه در اين نوع سمپاشي، ضريب كوچ كردن آفت شما خيلي كم مي‌شود، چون سرعت سمپاشي زياد است -تقريبا هر پرواز پرنده يك ربع است و بعد مي‌نشيند و باتري آن تعويض شده و مخزن نيز دوباره پر مي‌شود، در اين يك ربع حدود يك هكتار را مي‌تواند پوشش دهد- و اصلا در روش‌هاي ديگر چنين سرعتي وجود ندارد، در نتيجه از همه نظر استفاده از اين روش به نفع كاربر و كشاورز است.

در هنگام شروع طرح با چه نوع مشكلاتي روبه‌رو شديد؟

يك بخش مشكلات‌، مشكلات فني است و تنظيمات خاص مي‌خواهد و مشكل ديگر كه خيلي بيشتر آزاردهنده است، گلوگاه‌هاي اداري مملكت است. ادارات جهاد كشاورزي و اصلاح نباتات و سازمان جهاد كشاورزي در استان‌ها و معاونت‌هاي مختلفي كه دارند هركدام شروطي داشتند كه اين دستگاه مورد پذيرش قرار بگيرد، متأسفانه دستگاه‌هاي اداري جزيره‌اي عمل مي‌كنند، انگار ما چند ايران داريم و خيلي از مقامات سازمان اصلاح نباتات هنوز قانع نشده‌اند. البته در وزارت جهاد كشاورزي بخش مكانيزاسيون آقاي دكترعباسي و مديران استاني مكانيزاسيون رويكرد بهتري از بقيه بخش‌ها داشتند.

اگر شما زبان گوياي شركت‌هايي توليدكننده اين دستگاه باشيد، انتظارات و توقعات آنان از مقامات و مسئولين را بفرماييد؟

با توجه به اينكه صنعت هوا‌، فضا‌، الكترونيك و رباتيك كشور به زحمت و سرمايه خود -بخش خصوصي- اين فناوري را ايجاد كرده و در دسترس كشاورز قرار داده است، انتظار از دوستان سياست‌گذار و برنامه‌ريز در وزارت جهاد و سازمان‌هاي مرتبط اين است كه با حمايت‌هاي به‌موقع و اثربخش كمك كنند تا اين فناوري سريعتر گسترش پيدا كند. توقع ما از كشت و صنعت‌ها، تعاوني‌ها و اتحاديه‌هاي كشاورزي اين است كه براي رفاه حال خودشان و كشاورزان، اين فناوري را معرفي كنند و در اين كار سهيم و شريك شوند. ما توصيه مي‌كنيم تعاوني، توليد‌ي‌هاي كشاورزي، ادارات جهاد كشاورزي‌، كشاورزان نمونه و كشت و صنعت‌هاي بزرگ در اين فناوري سرمايه‌گذاري كنند، با پشتيباني و آموزش‌هائي كه به صورت رايگان از سوي اتحاديه هواوفضا ارائه مي‌شود، انتظار مي‌رود در مدت كوتاهي ناوگان وسايل پرنده سمپاش به حداقل ده يا بيست برابر فعلي افزايش پيدا كند تا بتواند اثر معني‌داري را در كشاورزي ايفا كند. حرف آخر "توصيه مي‌كنم كه از موانع و حرف‌هاي ناميد‌كننده خسته نشويد، هر چند كار در حوزه فناوري واقعا زحمت دارد، ولي شيريني خاص خودش را هم دارد." در پايان از علاقمندان دعوت مي‌شود كه اگر تاكنون در نمايشگاه‌هاي تخصصي ماشين‌هاي كشاورزي موفق به آشنايي با پهپادهاي كشاورزي نشده‌اند، در «بزرگترين نمايشگاه سالانه هواوفضا ايران» 7 تا 10 آذر سالجاري براي آشنايي بيشتر با اين فناوري حضور بهم رسانند.

كم توجهي به كشاورزي حفاظتي

يعني افزايش فرسايش خاك

دكتر چگيني، محقق مركز تحقيقات حفاظت خاك و آب در اراضي ديم كوهين، هدف از خاكورزي را فراهم كردن محيط مناسب به منظور سبز شدن بذر، رشد و نمو ريشه و جلوگيري از نفوذ علف‌هاي هرز و جلوگيري از فرسايش خاك عنوان كرد و در ادامه اين همايش گفت: استفاده بي‌رويه و گاه اشتباه بعضي از ادوات در اراضي ديم -مثل گاو آهن برگردان دار- موجب تخريب ساختمان خاك، كاهش نفوذ آب، فرسايش بادي و آبي و... شده است.

اصلاح بدعت‌هاي اشتباه كشاورزي

مهندس كيشاني، رئيس اداره مكانيزاسيون استان مركزي، در ابتداي سخنراني خود در اين همايش با سپاسگزاري از ستاد كشاورزي حفاظتي گفت: تربيت مربيان بومي لازم بود اما اين حركت كافي نيست و نيازمند حركات منسجم تري است. چراكه اين افراد در زمينه‌هاي مختلف از جمله فيزيك و شيمي خاك، اصلاح نباتات و... اطلاعات پايه‌اي ندارند. وي كشاورزي حفاظتي را تغيير يك فرهنگ دانست و اظهار داشت: در مناطق مختلف شرايط اجراي كشاورزي حفاظتي متفاوت است به نحوي كه در شمال كشور مشكل سوزاندن بقاياي گياهي است، و در مناطق مركزي معضل چراي دام‌ها مطرح مي‌باشد، اين در حالي است كه حذف چراي دام به مراتب سخت‌تر از متقاعد كردن كشاورزان در نسوزاندن بقايا است.

رئيس اداره مكانيزاسيون استان مركزي، نبود يك تناوب اقتصادي صحيح را نيز چالش ديگر تحقق كشاورزي حفاظتي عنوان كرد و افزود: اين موضوع بايد از سمت مركز تحقيقات به هر استان ابلاغ شود. كيشاني پيشنهاداتي نيز ارائه كرد كه از آن جمله مي‌توان به: اخذ گزارش عملكرد در زمينه كشاورزي حفاظتي از معاونت‌هاي ذيربط در سازمان‌هاي جهاد كشاورزي، الزام مراكز تحقيقاتي به اختصاص مزارع خود به كشاورزي حفاظتي، تجميع كميته‌هاي مختلف تحت عنوان كميته كشاورزي پايدار و تأمين اعتبار جهت ترويج اشاره كرد.

165 هزار هكتار كشاورزي حفاظتي

دكتر فرزاد زلقي، مشاور و رييس ستاد معاونت زراعت و مسوول كشاورزي حفاظتي وزارت جهاد كشاورزي، در اين همايش انتقادهاي گفته شده از سوي مسئولين امر در استان‌ها را وارد دانست و گفت: بايد توجه داشت كه دولت در حال گذر از شرايط سخت مالي است، اما به اين معنا نيست كه دست روي دست گذاشته و ببينيم چه زماني اعتبارات تأمين خواهد شد؛ چراكه هنر مديريت اين است كه از حداقل امكانات حداكثر بهره برده شود.

وي در ادامه افزود: فعالين كشاورزي حفاظتي توانسته‌اند در اين چند سال خود را به روساي سازمان‌ها معرفي كنند و بر همين اساس درياچه اروميه به‌عنوان اولويت پروژه‌هاي كشاورزي حفاظتي انتخاب شد. مسئول كشاورزي حفاظتي وزارت جهاد كشاورزي در خصوص گنجاندن كشاورزي حفاظتي در برنامه ششم كشور اظهار داشت: تا پيش از اين، كسي كشاورزي حفاظتي را قبول نمي‌كرد، اما تلاش‌هاي صورت گرفته موجب شد تا امروز دولت مكلف شود تا سالي 500 هزار هكتار براي اين منظور در نظر بگيرد.

زلقي به بازتاب اخبار منتشرشده كشاورزي حفاظتي در شبكه خبر اشاره كرد و افزود: يك روز پس از پخش اين خبر به ما اطلاع دادند كه از سازمان برنامه و بودجه درخواست شده تا گزارشي در زمينه كشاورزي حفاظتي به آنها ارائه دهيم چرا كه اهميت اين موضوع به قدري است كه لازم است در لايحه بودجه سال 97 گنجانده شود. وي با اعلام اين موضوع كه به دنبال تغيير نگرش هستيم گفت: بخشي از مسائل كشاورزي حفاظتي مالي است اما بخش ديگر آن اصلاح باور است. ما به دنبال اين هستيم كه به زمان‌هاي قبل از استفاده گاوآهن برگرديم و بگوييم 50 سال قبل كشاورزي ما صحيح بوده است.

مسوول كشاورزي حفاظتي وزارت جهاد كشاورزي با انتقاد از عدم تشكيل كميته كشاورزي حفاظتي در بعضي از استان‌ها تأكيد كرد: ايجاد انگيزه و علاقه بايد از سمت مسئولين استاني به كشاورزان منتقل شود و اين موضوع ربطي به حمايت‌هاي مالي ندارد چراكه استان‌هايي هم هستند كه در زمينه كشاورزي حفاظتي بسيار خوب فعاليت مي‌كنند. زلقي درباره ميزان اراضي كشاورزي حفاظتي گفت: از يك ميليون و ششصد و پنجاه هزار هكتار در طرح كشاورزي حفاظتي كل كشور حدود 10 درصد آن در طرح كشاورزي حفاظتي با رعايت اصول سه‌گانه آن مي‌باشد و مابقي آن به صورت كم خاكورزي صورت گرفته است.

وي عدم توجه به كشاورزي حفاظتي را از عوامل بروز ريزگردهاي استان‌هاي جنوبي دانست و افزود: نتايج كشاورزي حفاظتي فقط عملكردي نيست بلكه حفظ آب و خاك و مواد آلي و... نيز ماحصل تحقق اين مهم مي‌باشد.

ماهنامه دام و کشت و صنعت - شماره ۲۱۰ - سال ۱۳۹۶

مدیر سایت
info@iranagrimagazine.com

به این مطلب امتیاز دهید:

کارشناسان ما در مورد مشکلات تولید محصولات، که نمی‌توانید برای آن جوابی پیدا کنید؛ می‌توانند به شما کمک کنند

info@iranAgriMagazine.com
arrow