زراعت و باغبانی و منابع طبیعی
خیش گاوآهن در جگر زمین

خیش گاوآهن در جگر زمین!

مهندس علیرضا علیزاده

بحران آب از یک سو و فرسایش خاک از سوی دیگر زنگ خطری است برای خشکسالی اراضی زراعی دنیا به ویژه ایران.
اما امروز برای همه آشکار است اقدام به خاک‌ورزی بیش ازین که سود داشته باشد به ضرر زمین و بشریت است و باید برای تولید محصول پایدار به کشاورزی حفاظتی روی آورد. با پی بردن بشر به این مهم امروز 180میلیون هکتار از اراضی دنیا زیر کشت حفاظتی قرار داد و این آمار در ایران150هزار هکتار برآورد شده است. با توجه به دغدغه تولید پایدار محصولات کشاورزی در کشور، لازم دانستیم به موضوع کشاورزی حفاظتی یا به تعبیر امروزی دروازه تولید پایدار بپردازیم.

می‌توان تولید پایدار داشت!

دکترمحمد اسماعیل اسدی، پژوهشگر و عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان در مصاحبه با نشریه، کشاورزی حفاظتی را رمز تولید پایدار و عامل جلوگیری تخریب اراضی زراعی دانست و گفت:بیش از33% اراضی دنیا به علت خاک‌ورزی غلط و نگاه عملکردگرایانه تخریب شده است در صورتی که می‌توان با حفظ منابع آب و خاک، بدون تخریب محیط زیست تولید پایدار داشت. وی فعالیت‌های انسانی را عامل موثر روند بیابان‌زایی عنوان کرد و افزود: انسان با کشت‌های بیرویه، عملیات خاکورزی شدید و بهره‌برداری بالا از اراضی، روند بیابان‌زایی را سرعت می‌بخشد. در صورتی که با کشاورزی حفاظتی می‌توان بدون آسیب به بافت خاک و تخریب منابع طبیعی محصول مورد نظر را کشت و زرع کرد.
این پژوهشگر کشاورزی حفاظتی در خصوص سود دهی این نوع کشت اظهار داشت:گرچه سوددهی این سیستم در دراز مدت اثرات اقتصادی و اکولوژیک بارزتری دارد اما زارع در کوتاه مدت به هیچ وجه دچار ضرر اقتصادی نمی‌شود.هم چنین باید گفت در کشاورزی حفاظتی با حذف هزینه‌های آماده‌سازی زمین که حدود 60% از انرژی ومنابع مالی زراعت به آن اختصاص دارد در اصل می‌توان نسبت سود به هزینه را بالا برد.
عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی ومنابع طبیعی ادامه داد: در کشاورزی حفاظتی به دلیل وجود بقایایی گیاهی در خاک و کاهش میزان تبخیر از سطح اراضی، بخصوص در ماه‌های گرم، می‌توان به پایداری منابع آب زیر زمینی کمک شایانی کرد. اسدی معضل اصلی عدم ترویج کشاورزی حفاظتی را عدم خودباوری دانست و اضافه کرد: برخی مسولین ذهنشان با شخم عمیق و دیسک شدید شکل گرفته است که البته در تمام دنیا چنین تفکری دیده می‌شود و کشاورزی حفاظتی مخالفان خاص خود را دارد که ناشی از تفکرات غلط است.
البته کشاورزان در این زمینه از مسئولین جلوتر هستند هرچند این پیشرفت‌ها نسبی است اما دیگر بقایای گیاهی سوزانده نمی‌شود و این گامی به جلوست و ما هیچ وقت انتظار نداریم یک روزه مانند برزیل32میلیون هکتار به‌صورت حفاظتی کشت شود. 
وی حمایت‌های وزارت جهاد کشاورزی را مناسب خواند و گفت: حمایت‌های وزارت جهاد کشاورزی از نظر تخصیص یارانه برای خرید ماشین‌های لازم و برگزاری کلاس‌های آموزشی برای کارشناسان در چندین استان مانند آذربایجان غربی، خوزستان، گلستان، لرستان و سیستان و بلوچستان مفید است اما، این نوع کشت حمایت‌های بیشتری را می‌طلبد.

پیشرو در حفاظت از خاک

خارج از هرگونه شعار و تبلیغات آب‌دوغ‌خیاری در ایران خودمان هم هستند کشاورزان زحمتکشی که دلشان برای این آب و خاک می‌تپد و برای حفظ منابع آن داوطلبانه اقدام به انجام روش‌های نوین زراعی میکنند و با زبان کشاورزی و بدون اصطلاحات پیچیده علمی مروج جدیدترین دستاوردهای کشاورزی ایران و جهانند. حسینعلی کشیری، کشاورز جوان و پیشرو استان گلستان کلاس‌ها و سمینار‌های آموزشی جهاد کشاورزی را مثمرثمر دانست وگفت: کارشناسان جهاد کشاورزی در طی عملیات کاشت تا برداشت با حضور خود در مزرعه راهنمایی‌های خوبی داشته و فرآیند تولید را پایش میکنند. وی درخصوص عملکرد اقتصادی این نوع کشت اظهار داشت: سال به سال عملکرد بیشتری حاصل می‌شود اما در همان سال اول با سر شکن شدن هزینه‌های شخم و دیسک، برطرف شدن استرس ناشی از کشت زودهنگام و صرفه‌جویی در مصرف آب آبیاری‌، کاهش عملکرد نسبت به کشت سنتی محسوس نیست.
این کشاورز پیشرو حفاظتی خاطر نشان کرد: بسیاری از کشاورزان برای دیدن مزرعه من آمده‌اند و با توضیح مزایای حاصل از این شیوه، این نوع کشت را به آن‌ها پیشنهاد دادم. اتفاقا تعدادی از هم روستایی‌های بنده رو به کشاورزی حفاظتی آورده‌اند.

کاش...

فارغ از تعصبات و تفکرات غلط به داد فرسایش خاک و نابودی منابع آب کشور برسیم و همه با هم چه رسانه‌ها، چه مسئولین و کشاورزان و محققان حوزه کشاورزی و منابع طبیعی در کنار هم برای مقابله با بحران کم آبی و فرسایش خاک و تغییر اقلیم چاره‌ای بیاندیشیم.

نشریه دام و کشت و صنعت - شماره ۲۱۹ - سال ۱۳۹۷

مدیر سایت
info@iranagrimagazine.com

به این مطلب امتیاز دهید:

کارشناسان ما در مورد مشکلات تولید محصولات، که نمی‌توانید برای آن جوابی پیدا کنید؛ می‌توانند به شما کمک کنند

info@iranAgriMagazine.com
arrow