زراعت و باغبانی و منابع طبیعی
كشت‌بافت؛ زندگی‭ ‬درون‭ ‬شیشه‌ای

كشت‌بافت؛ زندگی‭ ‬درون‭ ‬شیشه‌ای

مهندس علیرضا علیزاده

كشت‌بافت،‭ ‬تكنيك‭ ‬ابزاري‭ ‬مهم‭ ‬در‭ ‬مطالعات‭ ‬پايه‭ ‬و‭ ‬داراي‭ ‬كاربردهاي‭ ‬تجاري‭ ‬متعددي‭ ‬است‭. ‬اين‭ ‬روش‭ ‬به‭ ‬قدري‭ ‬حائز‭ ‬اهميت‭ ‬است‭ ‬كه‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬مي‌توان‭ ‬براي‭ ‬توليد‭ ‬گياهاني‭ ‬كه‭ ‬در‭ ‬حالت‭ ‬طبيعي‭ ‬دوره‭ ‬رشد‭ ‬طولاني‭ ‬داشته،‭ ‬استفاده‭ ‬كرد‬سرخدار ‬از‭ ‬اين‭ ‬دست‭ ‬گياهان‭ ‬است‭ ‬كه‭ ‬از‭ ‬عصاره‭ ‬آن‭ ‬با‭ ‬نام‭ ‬تاكسول ‬در درمان‭ ‬طيف‭ ‬گسترده‌اي‭ ‬از‭ ‬سرطان‌ها‭ ‬استفاده‭ ‬مي‌شود؛‭ ‬اما‭ ‬محدود‭ ‬بودن‭ ‬مقدار‭ ‬درختان‭ ‬سرخدار‭ ‬و‭ ‬نبود‭ ‬امكان‭ ‬تهيه‭ ‬مستقيم‭ ‬تاكسول‭ ‬از‭ ‬اندام‌هاي‭ ‬طبيعي‭ ‬به‭ ‬دليل‭ ‬ممنوعيت‭ ‬قانوني‭ ‬قطع‭ ‬اين‭ ‬درختان،‭ ‬سبب‭ ‬شده‭ ‬از‭ ‬كشت‌بافت‭ ‬به‌عنوان‭ ‬جايگزين‭ ‬مناسب‭ ‬براي‭ ‬تهيه‭ ‬تاكسول‭ ‬استفاده‭ ‬شود‭.‬

دكتر‭ ‬پژمان‭ ‬آزادی،‭ ‬قائم‌مقام‭ ‬فناوری‭ ‬پژوهشگاه‭ ‬بیوتكنولوژی‭ ‬كشور‭-‬ابری‭-‬،‭ ‬كشت‌بافت‭ ‬را‭ ‬تكنیكی‭ ‬مهم‭ ‬در‭ ‬حوزه‭ ‬بیوتكنولوژی‭ ‬دانست‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬نشریه‭ ‬گفت‭: ‬بیش‭ ‬از‭ ‬یك‭ ‬قرن‭ ‬از‭ ‬عمر‭ ‬شروع‭ ‬استفاده‭ ‬از‭ ‬تكنیك‭ ‬كشت‌بافت‭ ‬در‭ ‬دنیا‭ ‬و‭ ‬بیش‭ ‬از‭ ‬دو‭ ‬دهه‭ ‬در‭ ‬ایران‭ ‬می‌گذرد‭ ‬و‭ ‬شركت‌های‭ ‬بسیاری‭ ‬در‭ ‬حوزه‭ ‬محصولات‭ ‬باغی‭ ‬و‭ ‬زراعی‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬تكنیك‭ ‬استفاده‭ ‬می‌كنند‭. ‬در‭ ‬داخل‭ ‬كشور‭ ‬بیش‭ ‬از‭ ‬60‭ ‬شركت‭ ‬در‭ ‬حوزه‭ ‬كشت‌بافت‭ ‬در‭ ‬گیاهان‭ ‬باغی،‭ ‬زینتی،‭ ‬زراعی‭ ‬و‭ ‬دارویی‭ ‬فعالیت‭ ‬می‌كنند‭ ‬و‭ ‬موفقیت‌های‭ ‬چشمگیری‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬زمینه‭ ‬به‭ ‬دست‭ ‬آورده‌اند‭. ‬با‭ ‬توجه‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬كه‭ ‬كشت‌بافت‭ ‬امروزه‭ ‬جزو‭ ‬اركان‭ ‬مهم‭ ‬كشاورزی‭ ‬است‭ ‬اما‭ ‬متاسفانه‭ ‬مشكلات‭ ‬زیادی‭ ‬هست‭ ‬كه‭ ‬موجب‭ ‬ناشناس‭ ‬بودن‭ ‬نسبی‭ ‬این‭ ‬تكنیك‭ ‬در‭ ‬كشور‭ ‬شده‭ ‬است‭.‬ در‭ ‬پژوهشگاه‭ ‬بیوتكنولوژی‭ ‬كشور‭ ‬بخشی‭ ‬با‭ ‬نام‭ ‬كشت‌بافت‭ ‬با‭ ‬موفقیت‭ ‬زیادی‭ ‬در‭ ‬حال‭ ‬فعالیت‭ ‬است‭. ‬از‭ ‬اقدامات‭ ‬مهم‭ ‬این‭ ‬بخش‭ ‬می‌توان‭ ‬به‭ ‬تولید‭ ‬گیاهان‭ ‬عاری‭ ‬از‭ ‬ویروس‭ ‬مثل‭ ‬سیب‭ ‬زمینی‭ ‬اشاره‭ ‬كرد‭ ‬كه‭ ‬خود‭ ‬موجب‭ ‬جلوگیری‭ ‬از‭ ‬واردات‭ ‬بذور‭ ‬عاری‭ ‬از‭ ‬ویروس‭ ‬به‭ ‬كشور‭ ‬می‌شود‭. ‬
قائم‭ ‬مقام‭ ‬فناوری‭ ‬پژوهشگاه‭ ‬ابری‭ ‬از‭ ‬موفقیت‭ ‬تكنیك‭ ‬كشت‌بافت‭ ‬در‭ ‬تكثیر‭ ‬نخیلات‭ ‬خبر‭ ‬داد‭ ‬و‭ ‬افزود‭: ‬كشت‌بافت‭ ‬در‭ ‬خرما‭ ‬نیاز‭ ‬مهمی‭ ‬برای‭ ‬بخش‭ ‬كشاورزی‭ ‬كشور‭ ‬بوده‭ ‬كه‭ ‬خوشبختانه‭ ‬در‭ ‬آن‭ ‬موفق‭ ‬بوده‌ایم‭. ‬درخصوص‭ ‬كشت‌بافت‭ ‬درخت‭ ‬خرما‭ ‬به‭ ‬پروتكل‭ ‬نهایی‭ ‬رسیدیم‭ ‬و‭ ‬این‭ ‬آمادگی‭ ‬را‭ ‬داریم‭ ‬كه‭ ‬پروتكل‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬اختیار‭ ‬بخش‭ ‬خصوصی‭ ‬بگذریم‭. ‬
كشت‌بافت‭ ‬گیاهی‭ ‬در‭ ‬ایران‭ ‬شناخته‭ ‬شده‭ ‬نیست‭!‬
مهندس‭ ‬علی‭ ‬عقلایی،‭ ‬مدیرعامل‭ ‬شركت‭ ‬دانش‌بنیان‭ ‬آویژه‭ ‬كشت‌بافت‭ ‬آروین،‭ ‬با‭ ‬اشاره‭ ‬به‭ ‬قدرت‭ ‬ریز‭ ‬ازدیادی‭ ‬بالا‭ ‬در‭ ‬كشت‌بافت‌،‭ ‬توان‭ ‬تولید‭ ‬را‭ ‬دو‭ ‬چندان‭ ‬دانست‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬نشریه‭ ‬گفت‭: ‬گیاهان‭ ‬تولیدی‭ ‬در‭ ‬كشت‌بافت‭ ‬عاری‭ ‬از‭ ‬هرگونه‭ ‬ویروس‭ ‬و‭ ‬بیماری‭ ‬هستند‭ ‬و‭ ‬حتی‭ ‬می‌توان‭ ‬با‭ ‬استفاده‭ ‬از‭ ‬فناوری‭ ‬كشت‌بافت‭ ‬به‭ ‬تولید‭ ‬گیاهان‭ ‬مقاوم‭ ‬به‭ ‬شوری‭ ‬و‭ ‬خشكی‭ ‬نیز‭ ‬مبادرت‭ ‬ورزید‭. ‬
عقلایی‭ ‬درخصوص‭ ‬پایان‌نامه‌های‭ ‬دانشگاهی‭ ‬مرتبط‭ ‬با‭ ‬كشت‌بافت‭ ‬گیاهی‭ ‬اذعان‭ ‬داشت‭: ‬من‭ ‬پایان‌نامه‌ها‭ ‬را‭ ‬به‌عنوان‭ ‬پروتكل‭ ‬نهایی‭ ‬قبول‭ ‬ندارم‭ ‬چرا‭ ‬كه‭ ‬اكثر‭ ‬دانشجویان‭ ‬درصددند‭ ‬تا‭ ‬در‭ ‬كمترین‭ ‬زمان‭ ‬از‭ ‬پروژه‭ ‬خود‭ ‬دفاع‭ ‬كنند‭. ‬به‭ ‬نظر‭ ‬من‭ ‬می‌توان‭ ‬از‭ ‬پایان‌نامه‌‌های‭ ‬دانشجویی‭ ‬به‌عنوان‭ ‬سرنخ‭ ‬برای‭ ‬توسعه‭ ‬فعالیت‌های‭ ‬تجاری‭ ‬استفاده‭ ‬كرد‭ ‬چرا‭ ‬كه‭ ‬در‭ ‬دانشگاه‌ها‭ ‬آزمون‭ ‬و‭ ‬خطا‭ ‬بالاست‭. ‬وی‭ ‬ضمن‭ ‬اظهار‭ ‬تأسف‭ ‬درباره‭ ‬كم‌توجهی‭ ‬نسبت‭ ‬به‭ ‬كشت‌بافت،‭ ‬افزود‭:‬‭ ‬كشت‌بافت‭ ‬گیاهی‭ ‬در‭ ‬ایران‭ ‬شناخته‭ ‬شده‭ ‬نیست‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬نظر‭ ‬جا‭ ‬افتادن‭ ‬آن‭ ‬در‭ ‬بین‭ ‬تولید‌كنندگان‭ ‬حداقل‭ ‬پنج‭ ‬سال‭ ‬دیگر‭ ‬طول‭ ‬خواهد‭ ‬كشید‭. ‬بحث‭ ‬دیگر‭ ‬این‭ ‬است‭ ‬كه‭ ‬حمایت‭ ‬دولت‭ ‬از‭ ‬شركت‌های‭ ‬دانش‭ ‬بنیان‭ ‬بیشتر‭ ‬كلامی‭ ‬است‭ ‬تا‭ ‬عملی‭. ‬امروز‭ ‬با‭ ‬توجه‭ ‬به‭ ‬قیمت‭ ‬بالای‭ ‬مواد‭ ‬اولیه‭ ‬مورد‭ ‬نیاز‭ ‬و‭ ‬عدم‭ ‬تخصیص‭ ‬ارز‭ ‬یارانه‌ای‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬دسته‭ ‬از‭ ‬مواد،‭ ‬شاهد‭ ‬تعطیلی‭ ‬واحدهای‭ ‬تولیدی‭ ‬كشت‌بافت‭ ‬در‭ ‬كشور‭ ‬هستیم‭.‬‭ ‬
برای‭ ‬ورود‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬حرفه‭ ‬باید‭ ‬سه‭ ‬چیز‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬نظر‭ ‬داشت؛‭ ‬در‭ ‬ابتدا‭ ‬باید‭ ‬ضمن‭ ‬داشتن‭ ‬دانش‭ ‬فنی‭ ‬لازم‭ ‬به‭ ‬بروزرسانی‭ ‬اطلاعات‭ ‬دقت‭ ‬كافی‭ ‬داشت‭. ‬دوم‭ ‬دستگاه‌ها‭ ‬و‭ ‬ابزارها‭ ‬باید‭ ‬در‭ ‬طی‭ ‬زمان‌های‭ ‬تعیین‭ ‬شده‭ ‬تعمیر‭ ‬یا‭ ‬تعویض‭ ‬شوند‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬آخر‭ ‬باید‭ ‬آزمایشگاه‭ ‬كشت‌بافت‭ ‬در‭ ‬تمام‭ ‬مراحل‭ ‬به‭ ‬تحقیق‭ ‬و‭ ‬توسعه‭ ‬بیاندیشد‭. ‬
در‭ ‬كشت‌بافت‭ ‬از‭ ‬برگ،‭ ‬تعداد‭ ‬زیادی‭ ‬پاجوش‭ ‬به‌دست‭ ‬می‌آید‭!‬
دكتر‭ ‬مهسا‭ ‬حسینی،‭ ‬عضو‭ ‬هیات‌مدیره‭ ‬شركت‭ ‬فدك‌گل‭ ‬و‭ ‬متخصص‭ ‬گیاهان‭ ‬زینتی،‭ ‬ضریب‭ ‬تكثیر‭ ‬در‭ ‬كشت‌بافت‭ ‬را‭ ‬بالا‭ ‬دانست‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬نشریه‭ ‬گفت‭: ‬می‌توان‭ ‬از‭ ‬یك‭ ‬برگ‭ ‬تعداد‭ ‬زیادی‭ ‬پاجوش‭ ‬یا‭ ‬تنه‭ ‬جوش‭ ‬به‌دست‭ ‬آورد‭.‬ كشت‌بافت‭ ‬روش‭ ‬پرهزینه‌ای‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬بیشتر‭ ‬روی‭ ‬گیاهانی‭ ‬به‭ ‬صرفه‭ ‬است‭ ‬كه‭ ‬از‭ ‬روش‌‎های‭ ‬تكثیر‭ ‬سنتی‭ ‬تعداد‭ ‬كمی‭ ‬می‌توان‭ ‬از‭ ‬آن‌ها‭ ‬گیاهچه‭ ‬تولید‭ ‬كرد‭.‬ شركت‭ ‬ما‭ ‬اخیراً‭ ‬در‭ ‬گیاهانی‭ ‬مانند‭ ‬ساكولنت‌‌ها‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬روش‭ ‬استفاده‭ ‬می‌كند‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬نتیجه‭ ‬آن‭ ‬رضایت‭ ‬كامل‭ ‬دارد‭. ‬
كشت‌بافت‭ ‬گیاهان‭ ‬خاص،‭ ‬ارزآور‭ ‬است‭!‬
مهندس‭ ‬سپیده‭ ‬مادلو،‭ ‬كارشناس‭ ‬رویان‭ ‬پژوهش‭ ‬آذربایجان،‭ ‬استفاده‭ ‬از‭ ‬كشت‌بافت‭ ‬گیاهی‭ ‬در‭ ‬تكثیر‭ ‬گیاهان‭ ‬دارویی‭ ‬خاص‭ ‬و‭ ‬نایاب‭ ‬را‭ ‬ارزآور‭ ‬دانست‭ ‬و‭ ‬گفت‭: ‬با‭ ‬استفاده‭ ‬از‭ ‬تكنیك‭ ‬كشت‌بافت‭ ‬در‭ ‬تكثیر‭ ‬گیاهان‭ ‬دارویی‭ ‬نادر‭ ‬می‌توان‭ ‬اینگونه‭ ‬گیاهان‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬خارج‭ ‬از‭ ‬كشور‭ ‬صادر‭ ‬كرد‭. ‬كشت‌بافت‭ ‬به‭ ‬علت‭ ‬مزایای‭ ‬بالا‭ ‬از‭ ‬قبیل‭ ‬زودبازدهی‭ ‬و‭ ‬یكنواختی‭ ‬و‭ ‬عاری‭ ‬از‭ ‬ویروس‭ ‬بودن‭ ‬نهال‌های‭ ‬تولیدی‭ ‬با‭ ‬سایر‭ ‬روش‌های‭ ‬كشت‭ ‬قابل‭ ‬مقایسه‭ ‬نیست‭. ‬
وی‭ ‬در‭ ‬پایان‭ ‬افزود‭: ‬معضل‭ ‬اصلی‭ ‬كار‭ ‬ما‭ ‬تامین‭ ‬مواد‭ ‬اولیه‭ ‬شیمیایی‭ ‬برای‭ ‬تهیه‭ ‬محیط‌های‭ ‬كشت‌بافتی‭ ‬است‭. ‬با‭ ‬توجه‭ ‬به‭ ‬تحریم‌ها‭ ‬و‭ ‬افزایش‭ ‬قیمت‭ ‬ارز‌،‭ ‬تامین‭ ‬این‭ ‬مواد‭ ‬به‌عنوان‭ ‬چالش‭ ‬اصلی‭ ‬ما‭ ‬و‭ ‬سایر‭ ‬همكاران‭ ‬ما‭ ‬شناخته‭ ‬می‌شود‭. ‬اگر‭ ‬دولت‭ ‬به‭ ‬یكی‭ ‬از‭ ‬شركت‌های‭ ‬فعال‭ ‬حوزه‭ ‬كشت‌بافت‭ ‬مجوز‭ ‬واردات‭ ‬این‭ ‬مواد‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬نمایندگی‭ ‬از‭ ‬سایر‭ ‬شركت‌ها‭ ‬بدهد،‭ ‬قطعا‭ ‬مشكلات‭ ‬ما‭ ‬حل‭ ‬خواهد‭ ‬شد‭.‬
نشریه دام و کشت و صنعت - شماره  ۲۲۱ - سال ۱۳۹۷

مدیر سایت
info@iranagrimagazine.com

به این مطلب امتیاز دهید:

کارشناسان ما در مورد مشکلات تولید محصولات، که نمی‌توانید برای آن جوابی پیدا کنید؛ می‌توانند به شما کمک کنند

info@iranAgriMagazine.com
arrow