صنعت دام و طیور و آبزیان
به‭ ‬زنبور‭ ‬عسل‭ ‬بنگریم‭...‬

به‭ ‬زنبور‭ ‬عسل‭ ‬بنگریم‭...‬

مهندس محمدرضا منصوریان

زمانی‭ ‬که‭ ‬باغداری‭ ‬از‭ ‬میوه‭ ‬نشدن‭ ‬گل‌های‭ ‬درختش‭ ‬برایم‭ ‬می‌گفت‭ ‬و‭ ‬اینکه‭ ‬آیا‭ ‬اگر‭ ‬کود‭ ‬مناسب‭ ‬بدهد‭ ‬درختش‭ ‬به‭ ‬بار‭ ‬می‌نشیند‭ ‬یا‭ ‬نه؟‭! ‬
وقتی‭ ‬به‭ ‬او‭ ‬گفتم‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬احتمال‭ ‬زیاد‭ ‬گرده‌افشانی‭ ‬درختش‭ ‬به‭ ‬مشکل‭ ‬خورده‭ ‬و‭ ‬با‭ ‬تکرار‭ ‬"آره،‭ ‬همینه"‭ ‬از‭ ‬سوی‭ ‬وی‭ ‬مواجه‭ ‬شدم‭ ‬و‭ ‬اینکه‭ ‬چند‭ ‬وقتی‭ ‬است‭ ‬حضور‭ ‬زنبورهای‭ ‬باغش‭ ‬بسیار‭ ‬کم‭ ‬رنگ‭ ‬شده‭ ‬است‭.‬
تعداد‭ ‬زیادی‭ ‬از‭ ‬گیاهان‭ ‬گلدار‭ ‬جهت‭ ‬تولید‭ ‬بذر‭ ‬و‭ ‬میوه‭ (‬ابقای‭ ‬نسل‭) ‬نیاز‭ ‬به‭ ‬حشرات‭ ‬مفید‭ ‬دارند‭. ‬زندگی‭ ‬ما‭ ‬و‭ ‬بسیاری‭ ‬از‭ ‬جانداران‭ ‬نیز‭ ‬طبعاً‭ ‬وابستگی‭ ‬به‭ ‬فعالیت‭ ‬آن‌ها‭ ‬دارد‭. ‬زنبورهای‭ ‬عسل،‭ ‬مهمترین‭ ‬حشرات‭ ‬گرده‌افشان‭ ‬برای‭ ‬تولید‭ ‬تجاری‭ ‬میوه‌اند‭. ‬بنابراین‭ ‬باغداران‭ ‬در‭ ‬هنگام‭ ‬بازشدن‭ ‬گل‌های‭ ‬درختان‭ ‬می‌توانند‭ ‬روی‭ ‬این‭ ‬حشرات‭ ‬مفید‭ ‬حساب‭ ‬باز‭ ‬کنند‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬نتیجه‭ ‬کیفیت‭ ‬و‭ ‬کمیت‭ ‬محصول‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬تضمین‭ ‬کنند‭.‬
اما‭ ‬تصور‭ ‬خورده‭ ‬شدن‭ ‬گل‌ها،‭ ‬سم‌پاشی‭ ‬بی‌موقع‭ ‬باغدار،‭ ‬دریافت‭ ‬وجه‭ ‬از‭ ‬زنبوردار‭ ‬و‭... ‬از‭ ‬عواملی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬نشان‭ ‬از‭ ‬عدم‭ ‬آگاهی‭ ‬باغداران‭ ‬در‭ ‬مواجه‭ ‬با‭ ‬گرده‭ ‬افشانی‭ ‬حشرات‭ ‬به‌خصوص‭ ‬زنبورها‭ ‬دارند‭ ‬چرا‭ ‬که‭ ‬هر‭ ‬کدام‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬عوامل‭ ‬می‌تواند‭ ‬خود‭ ‬باغدار‭ ‬را‭ ‬متوجه‭ ‬خسارت‭ ‬کند‭ ‬و‭ ‬عملکرد‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬شدت‭ ‬کاهش‭ ‬دهد‭.‬
منظور‭ ‬از‭ ‬گرده‌افشانی‭ ‬‭(‬Pollinatian‭)‬،‭ ‬انتقال‭ ‬مکانیکی‭ ‬دانه‭ ‬گرده‭ ‬از‭ ‬پرچم‭ (‬قسمت‭ ‬نرینگی‭) ‬به‭ ‬روی‭ ‬کلاله‭ (‬قسمت‭ ‬مادگی‭ ‬گل‭) ‬می‌باشد‭ ‬که‭ ‬بعد‭ ‬از‭ ‬تندیدن‭ ‬دانه‭ ‬گرده‭ ‬و‭ ‬پیوستن‭ ‬هسته‭ ‬گرده‭ ‬به‭ ‬تخمک‭ ‬عمل‭ ‬لقاح‭ ‬انجام‭ ‬می‌گیرد‭ ‬و‭ ‬دانه‭ ‬به‌وجود‭ ‬می‌آید‭.‬

90‭ ‬درصد‭ ‬فایده‭ ‬زنبورها‭ ‬در‭ ‬گرده‭ ‬افشانی‭ ‬است‭!‬

مهندس‭ ‬نجفی،‭ ‬عضو‭ ‬هیات‌علمی‭ ‬دانشگاه‭ ‬و‭ ‬دانش‌آموخته‭ ‬گیاهان‭ ‬دارویی،‭ ‬آشنا‭ ‬کردن‭ ‬باغداران‭ ‬با‭ ‬اهمیت‭ ‬گرده‭ ‬افشانی‭ ‬را‭ ‬ملزم‭ ‬به‭ ‬فرهنگ‌سازی‭ ‬دانست‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬نشریه‭ ‬گفت‭: ‬تحقیقات‭ ‬حاکی‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬مزارع‭ ‬و‭ ‬باغاتی‭ ‬که‭ ‬از‭ ‬زنبورها‭ ‬به‌منظور‭ ‬گرده‌افشانی‭ ‬استفاده‭ ‬شده‭ ‬میزان‭ ‬عملکرد‭ ‬به‌طور‭ ‬قابل‭ ‬توجهی‭ ‬افزایش‭ ‬یافته‭ ‬است‭.‬
وی‭ ‬با‭ ‬انتقاد‭ ‬از‭ ‬سم‌پاشی‌های‭ ‬غیر‭ ‬اصولی‭ ‬اظهار‭ ‬داشت‭: ‬باید‭ ‬باغداران‭ ‬بدانند‭ ‬که‭ ‬برای‭ ‬هر‭ ‬حشره‌ای‭ ‬نیاز‭ ‬به‭ ‬سم‌پاشی‭ ‬وجود‭ ‬ندارد‭. ‬اگر‭ ‬هم‭ ‬محصولشان‭ ‬دچار‭ ‬آفت‭ ‬شد‭ ‬می‌توانند‭ ‬ساعات‭ ‬سم‌پاشی‭ ‬را‭ ‬قبل‭ ‬از‭ ‬طلوع‭ ‬آفتاب‭ ‬در‭ ‬نظر‭ ‬بگیرند‭ ‬تا‭ ‬زنبورها‭ ‬دچار‭ ‬آسیب‭ ‬نشوند‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬سمومی‭ ‬استفاده‭ ‬کنند‭ ‬که‭ ‬کمترین‭ ‬صدمه‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬محیط‌زیست‭ ‬وارد‭ ‬می‌آورد‭.‬
این‭ ‬دانش‭ ‬آموخته‭ ‬گیاهان‭ ‬دارویی،‭ ‬مشکل‭ ‬اساسی‭ ‬را‭ ‬دخالت‭ ‬انسان‭ ‬در‭ ‬کشت‭ ‬مخلوط‭ ‬عنوان‭ ‬کرد‭ ‬و‭ ‬افزود‭: ‬دو‭ ‬نظریه‭ ‬کشت‭ ‬یکنواخت‭ ‬و‭ ‬کشت‭ ‬مخلوط‭ ‬برای‭ ‬کشت‭ ‬محصولات‭ ‬در‭ ‬جهان‭ ‬مورد‭ ‬توجه‭ ‬است‭. ‬طرفداران‭ ‬کشت‭ ‬مخلوط‭ ‬معتقدند‭ ‬که‭ ‬محیط‌زیست‭ ‬خودش‭ ‬باید‭ ‬آفات‭ ‬را‭ ‬کنترل‭ ‬کند‭ ‬و‭ ‬سم‌پاشی‌ها‭ ‬به‭ ‬صورت‭ ‬کارشناسی‭ ‬و‭ ‬کنترل‭ ‬شده‭ ‬صورت‭ ‬بگیرد؛‭ ‬این‭ ‬درحالی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬بیشترین‭ ‬آسیب‭ ‬در‭ ‬داخل‭ ‬کشور‭ ‬از‭ ‬کشت‭ ‬مخلوط‭ ‬باغات‭ ‬متوجه‭ ‬زنبورها‭ ‬می‌شود‭.‬
نجفی‭ ‬ادامه‭ ‬داد‭: ‬زمانی‭ ‬که‭ ‬باغدار‭ ‬براساس‭ ‬کشت‭ ‬مخلوط‭ ‬اقدام‭ ‬به‭ ‬کاشت‭ ‬سیب،‭ ‬گلابی،‭ ‬هلو‭ ‬و‭ ‬شلیل‭ ‬در‭ ‬باغش‭ ‬می‌کند‭ ‬در‭ ‬طول‭ ‬رشد‭ ‬با‭ ‬این‭ ‬مسئله‭ ‬مواجه‭ ‬می‌شود‭ ‬که‭ ‬درختان‭ ‬هلو‭ ‬و‭ ‬شلیل‭ ‬زودتر‭ ‬به‭ ‬گلدهی‭ ‬رفته‭ ‬و‭ ‬بالتبع‭ ‬زودتر‭ ‬مورد‭ ‬حمله‭ ‬آفات‭ ‬قرار‭ ‬می‌گیرد‭. ‬این‭ ‬وقت‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬باغدار‭ ‬شروع‭ ‬به‭ ‬سمپاشی‭ ‬می‌کند‭ ‬و‭ ‬این‭ ‬درحالی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬هنوز‭ ‬درختان‭ ‬سیب‭ ‬و‭ ‬گلابی‭ ‬گل‭ ‬نداده‌اند‭ ‬و‭ ‬همین‭ ‬موضوع‭ ‬عملکرد‭ ‬باغ‭ ‬را‭ ‬کاهش‭ ‬می‌دهد‭.‬
وی‭ ‬بیشترین‭ ‬فایده‭ ‬زنبورها‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬انتقال‭ ‬دانه‭ ‬گرده‭ ‬دانست‭ ‬و‭ ‬خاطرنشان‭ ‬کرد‭: ‬حفظ‭ ‬زنبور‭ ‬عسل‭ ‬به‭ ‬منزله‭ ‬پایداری‭ ‬کشاورزی‭ ‬و‭ ‬موجودات‭ ‬زنده‭ ‬است‭. ‬اگر‭ ‬امروز‭ ‬تنها‭ ‬حدود‭ ‬20‭ ‬درصد‭ ‬قرص‌های‭ ‬آفتابگردان‭ ‬مغزدار‭ ‬است‭ ‬به‌دلیل‭ ‬کاهش‭ ‬فعالیت‭ ‬زنبورهاست‭ ‬و‭ ‬باید‭ ‬به‭ ‬منظور‭ ‬ارتقا‭ ‬دانه‌بندی‭ ‬در‭ ‬آن،‭ ‬فعالیت‭ ‬زنبورها‭ ‬را‭ ‬بیشتر‭ ‬کرد‭.‬

زنبورداری‭ ‬همچون‭ ‬مدرسه‭ ‬فوتبال‭ ‬است‭!‬

صفر‭ ‬رحمانی‌پور،‭ ‬زنبوردار‭ ‬نمونه‭ ‬سال‭ ‬95،‭ ‬درخصوص‭ ‬گرده‌افشانی‭ ‬به‭ ‬نشریه‭ ‬گفت‭:‬‭ ‬بعضی‭ ‬از‭ ‬باغداران‭ ‬در‭ ‬مقابل‭ ‬گرده‌افشانی‭ ‬زنبورها‭ ‬از‭ ‬زنبوردار‭ ‬طلب‌وجه‭ ‬می‌کنند‭ ‬درحالی‌که‭ ‬این‭ ‬موضوع‭ ‬دوطرفه‭ ‬بوده‭ ‬و‭ ‬برای‭ ‬باغدار‭ ‬نیز‭ ‬حائز‭ ‬اهمیت‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬نظر‭ ‬می‌رسد‭ ‬دلیل‭ ‬اصلی‭ ‬آن‭ ‬عدم‭ ‬فرهنگ‌سازی‭ ‬درست‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬زمینه‭ ‬باشد‭.‬
وی‭ ‬صنعت‭ ‬زنبورداری‭ ‬را‭ ‬مستلزم‭ ‬آموزش‭ ‬و‭ ‬ترویج‭ ‬صحیح‭ ‬عنوان‭ ‬کرد‭ ‬و‭ ‬افزود‭: ‬اگر‭ ‬در‭ ‬کنار‭ ‬زنبورداری‭ ‬بتوان‭ ‬مدرسه‭ ‬زنبورداری‭ ‬داشت‭ ‬می‌توان‭ ‬با‭ ‬آموزش‌های‭ ‬اصولی‭ ‬به‭ ‬علاقه‌مندان،‭ ‬عملکرد‭ ‬را‭ ‬افزایش‭ ‬داد‭.‬
این‭ ‬زنبوردار‭ ‬نمونه،‭ ‬تولید‭ ‬عسل‌های‭ ‬شکری‭ ‬را‭ ‬معضلی‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬صنعت‭ ‬دانست‭ ‬و‭ ‬تصریح‭ ‬کرد‭: ‬اگر‭ ‬زنبورداران‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬نتیجه‭ ‬برسند‭ ‬که‭ ‬عسل‭ ‬کم‭ ‬تولید‭ ‬کنند‭ ‬اما‭ ‬طبیعی،‭ ‬آن‭ ‬وقت‭ ‬می‌توان‭ ‬نگاه‭ ‬مصرف‌کنندگان‭ ‬را‭ ‬تغییر‭ ‬داده‭ ‬و‭ ‬دوباره‭ ‬مصرف‭ ‬عسل‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬سفره‭ ‬خانواده‌ها‭ ‬برگرداند‭.‬‭ ‬


نشریه دام و کشت و صنعت - شماره ۲۱۷  و ۲۱۸ - سال ۱۳۹۷

مدیر سایت
info@iranagrimagazine.com

به این مطلب امتیاز دهید:

کارشناسان ما در مورد مشکلات تولید محصولات، که نمی‌توانید برای آن جوابی پیدا کنید؛ می‌توانند به شما کمک کنند

info@iranAgriMagazine.com
arrow